<form id="HsK75"></form>
    <form id="HsK75"><legend id="HsK75"></legend></form>
    <nobr id="HsK75"></nobr>
      <em id="HsK75"><source id="HsK75"></source></em>

      Legioná? Jaroslav Janda nám p?ináší svědectví o hrdinství i ka?dodenním ?ivotě rakouského vojáka, vále?ného zajatce a později legioná?e v období 1. světové války.

      Díky jeho bezmála 150stránkovému deníku Moje vzpomínky na světovou válku, který si zde m??ete stáhnout jako pdf nebo e-knihu, o?ívá svědectví, které nám p?i p?íle?itosti 100. výro?í 1. světové války p?ipomene její okolnosti i aktéry.

      P?e?těte si kompletní verzi deníku, zkrácený ?lánek s výběrem toho nejzajímavějšího, pou?te se o srbské frontě, prohlédněte si unikátní fotogalerii, a co vám nebude jasné, osvětlí slovník s vysvětlivkami a komentá?i.

      Chcete něco doplnit nebo máte vlastní poznatky o 1. světové válce?
      Napište nám na info@ nebo diskutujte na facebooku.

      Vzpomínky Jaroslava Jandy na světovou válku 1914–1918

      (zkrácený ?lánek 12 stran)

      M?j děde?ek Jaroslav Janda (1.1.1884 - 24.9.1969) pobyl na vojně mnoho let. V aktivu skoro ?ty?i roky v letech 1905 - 1908, kdy mu vojnu prodlou?il císa? pán z d?vodu anexe Bosny a Hercegoviny Rakouskem-Uherskem. Potom dalších témě? pět let strávil v 1. světové válce. V databázi legioná?? Vojenského historického ústavu je veden jako ?eta? 11. zdravotního oddílu.

      Jako rakousko-uherský voják  byl odvelen na srbskou frontu a byl zajat po dobytí Valjeva srbskou armádou v prosinci 1914. V roce následujícím absolvoval onu strašlivou zajateckou anabázi ze Srbska p?es Albánii a? do tehdejší Valony (Vlorè), cestu lodí na Asinaru a pobyt ve zdejším zajateckém tábo?e a poté cestu do Francie a pobyt v několika tamějších táborech. Do sboru ?eských dobrovolník? legioná?? vstoupil ještě p?ed jeho oficiálním povolením podáním ?ádosti 4. 10. 1917 v tábo?e v Carpentras, od 12. b?ezna 1918 byl ve výcviku, poté p?esunut na frontu, ú?astnil se boj? u Vouziers a Terronu. ?ást výcviku absolvoval jako vojín u 21. pěšího pluku,  poté byl p?e?azen k 22. pěšímu pluku. Demobilizován byl 10. května 1919. Vrátil se ke svému ob?anskému povolání v Planografii v Krakovské ulici na Novém Městě v Praze, zásah? legií na obranu mladé republiky v roce 1919 se ji? neú?astnil.

      V pr?běhu zajetí si Jaroslav Janda vedl podrobné deníkové zápisky s uvedením dat a zejména s podrobným ?asovým popisem pochodu zajatc? p?es Albánii do p?ístavu Vlorè. Ty se mu však v době jeho p?sobení na frontě ve Francii ztratily. V roce 1934 dostal darem dva prázdné vázané sešity, vrátil se tedy k myšlence své zá?itky popsat a 1. listopadu tého? roku se dal do práce. Pamě? ji? mohla tehdy padesátiletého mu?e trochu šálit, zd?razňoval však, ?e p?es mo?né drobné nep?esnosti v uváděných datech jednotlivých událostí bude psát jen o tom, co skute?ně pro?il. Zápisky dokon?il po dvou měsících práce na Silvestra tého? roku. V b?eznu 1962 ve věku ji? více ne? 78 let paměti znovu pro?etl, s úrovní vlastního literárního zpracování projevil velkou nespokojenost, ale p?es několik poznámek a dodatk? (nap?. za?azení úryvk? z knihy francouzského spisovatele H. Barbusse „Oheň“) ji? podstatné změny patrně z d?vodu zhoršující se paměti neprovedl.

      V ?ervenci 2014 uplyne sto let od vypuknutí 1. světové války, ale ji? 1. ledna 2014 vzpomene naše rodina 130. výro?í narození našeho dědy. Proto jsem se rozhodla děde?kovy zápisky opublikovat v elektronické podobě; jejich vydáním bych chtěla splatit dědovi dluh za jeho lásku a obětavost v době mého raného dětství. Ní?e uvádím výňatky.

       

      Mobilizace a cesta na frontu

      V neděli 26. ?ervence 1914 byla vyhlášena ?áste?ná mobilizace. Do 24 hodin se měli všichni p?íslušníci vojenských těles uvedených na plakátech vylepovaných na ve?ejných místech hlásiti u svých útvar?. M?j oddíl však nikde uveden nebyl, asi v souvislosti s tím, ?e z Prahy je do Mostaru v Hercegovině, kam jsem pat?il, dosti daleko. A? v úterý ráno 28. ?ervence jsem se tedy šel hlásiti na vojenské velitelství na Karlovo náměstí na Novém Městě. Upozorňoval jsem, ?e pat?ím do Mostaru k saniterák?m. Šikovatel ve slu?bě mi odebral vojenskou kní?ku, odešel do kancelá?e, za chvíli vyšel a prý, abych u? tam z?stal. Ven u? mě strá?e nechtěly pustit, t?eba?e jsem prohlásil, ?e se musím na vojnu p?ipravit a rozlou?it se s domovem. Později jsem se ale p?ece jen dostal ven a za to u? jsem tam nevlezl, jen skrze plot jsem se vyptával známých, co jsem s nimi v aktivu slou?il, kam jsem p?idělen, a tak jsem to dělal p?es týden, dokud nás neoblékli do mundúru a nenastoupili jsme slu?bu v Albrechtských kasárnách na Smíchově. Mobilizace šla u našeho útvaru velice špatně, jako by to byla ji? p?edzvěst pozdějších potí?í a nesrovnalostí. Speditér, který nám měl p?ivézt ze skladiště vojenskou muntúru a výzbroj, ji celý týden vozil po Praze. Rozkazy se neustále měnily, ko?í se závozníkem a nákladem se ?ídili dle těchto rozporuplných p?íkaz? a z Karlova náměstí vezli vše do Albrechtských kasáren, do Karlína na Invalidovnu, poté na Vyšehrad a nakonec opět na Smíchov. Mezitím pilně v ?ervencovém vedru zavla?ovali svá hrdla a tak jim týden pěkně uplynul. Asi za 14 dn? po vypuknutí války si náš kadet Manda povšiml, ?e k jeho útvaru nepat?ím, ale p?i pra?ském sanitním oddílu R.S.t. 3/8 (ReserveSanitatsAbteilung Nro. 3/8  Korps) si mě p?ece jen ponechali.

      V noci ze 14. na 15. srpna jsem spal v kasárnách oble?en, měl jsem slu?bu jako „tagskaprál“. Ve t?i hodiny ráno byl vyhlášen „tagwach“ (budí?ek) a ji? ve ?ty?i jsme táhli o síle 12 sanitních oddíl? po 60 mu?ích st?edem Prahy na nádra?í císa?e Franze Josefa. Náš oddíl měl hornistu, kterému chyběly p?ední zuby a ani neuměl troubit, to mu však nebránilo, aby ve všech ulicích nevzbou?il spící obyvatele, kte?í udiveně vystrkovali hlavy z oken. Na nádra?í jsem se rozlou?il se sestrou Marií, asi dvě hodiny jsme tam ?ekali a dostali letáky s  písni?kami na cestu. První naše štace byla v Benešově, kde ?ty?em našim voják?m, tou?ícím se ještě osvě?it ?eským pivem, ujel vlak. Poté jsme dojeli do Vídně, a kdy? nás v noci p?etáhli na ji?ní nádra?í a jelo se dále k jihu, pochopili jsme, ?e jedeme na srbskou frontu.

       

      Na srbské frontě a v zajetí

      P?es Záh?eb, Sisak a Sávský Brod, Vinkovci,  Guňu na levém b?ehu Sávy a Br?ku na pravém, kde p?išel rozkaz „všechno ven“ a dostali jsme první „saniteráckou“ práci.  Vykládali jsme dlouhatánský vlak plný puše?né munice, prý tam bylo 16 milion? patron. Z vysokého náspu jsme nosili bedny do p?íkopu a do strouhy, ze strouhy zase nahoru na louku a tam jsme bedny  skládali do kubík?. Po ukon?ení práce jakýsi oficír prohlásil, ?e je vše špatně. A tak jsme to p?ekládali podle šň?ry do ?ad a do vodováhy a? do tmy. Byla to pak ohromná pyramida.

      V Br?ce jsme se usídlili v turecké škole a dostali k ošet?ení první raněné, jich? však denně mnohonásobně p?ibývalo. Všichni měli o?i „na vrch hlavy“, byli vyděšeni a vyprávěli s hr?zou o šrapnelech, o tom, jak Srbi umějí dob?e st?ílet. Vyfasovali jsme 30 voz? s koňmi, ko?í byli místní sedláci, mobilizovaní na po?átku války. Ti se zpo?átku domnívali, ?e byli povoláni k jednorázové práci, kdy? poznali, ?e s námi mají být natrvalo, dosti se jim to zajídalo. A tak se stalo, ?e starý táta vyst?ídal syna – hospodá?e, dítě tátu a postupně místo zdravých silných sedlák? ko?írovali naše povozy děti a starci. Náš oddíl  na po?átku války s bohatými zásobami slamník?, dek a lo?ního prádla, potravin a nádobí vyjel k frontě.  V době p?íprav p?echodu p?es ?eku Drinu, tvo?ící hranici mezi Bosnou a Srbskem, jsme dle rozkazu stavěli feldšpitál ze strom? a větví, ovšem jen proti slunci, ale nikoli proti dešti. Tenkrát nepršelo, a ?ádný na to nep?išel, ?e by mohlo.  První ranění byli srbští vojáci. Také jsme měli polní mši s kázáním, na ni? muselo všechno kolem lágrující a na útok se p?ipravující vojsko. Feldkurát Gabriel si to pak od pán? d?stojník? „vypil“, morálku mu?stva nijak nepozvedl. Kázal toti?, ?e se nalézáme ve velikém nebezpe?í, ka?dou chvíli m??e zaznít povel: Zachraň se, kdo m??eš, nep?ítel je tu!  

      Jako ?eta? jsem ?asto některý ?as i denně jezdil ke korpskomandu k „abfertigungu“ pro rozkazy, s hlášením, pro polní poštu atd. do vzdálenosti 15-20 km podle toho, kde jsme lágrovali. Jezdil jsem vozem podobným bry?ce bez pér, místo sedadla jsem měl jen otep sena.  K tomu zni?ené cesty, tak jsem v?dy p?ijel pozdě ve?er celý rozmlácen a rozt?esen. Jednou ve?er p?ijedu, a hned Macák na mě: „Po?kej, zugsfíro, ty budeš zav?enej, ukrad´ jsi oficír?m uherský salám!“ Myslel jsem, to bude nějaká legrace. Ale všichni mi vá?ně potvrdili, ?e v noci někdo ukradl d?stojník?m salám, podobný salámu mému, a ten byl ú?edně zabaven.  Druhý den jsem ho však dostal zpět, jen dvě kole?ka od?íznutá. Profesor Pelná?, náš léka?, si toti? všiml, ?e konec mého salámu je p?íliš suchý a starý. Odkrojili dvě kole?ka a zkoumali, zda za dvanáct hodin konec takto okorá. To se nestalo, a tak se p?esvěd?ili, ?e není jejich, nebo? z něho jedli ve?er p?edtím, ne? jim byl ukraden.

      Po krásných teplých dnech nastal v ?íjnu 1914 déš? a my neměli nic nad sebou.  Po prvním dešti stekl z našich plachet škrob a byly jak ?ešeta. Na poli u Suljin-Háruň se nacházela hlavní armádní zásobárna. Po navezení mouky za?ali peka?i v pojízdných pekárnách péci komisárek, ale déš? většinu pytl? mouky brzo úplně poni?il. Srbi naplnili lodní mlýny kamením a pustili je po rozvodněné Drině. Mlýny všechny našimi pionéry postavené pontonové a bárkové mosty pobo?ily a vše uplavalo. Pionér?m nez?stalo nic ne? prázdné podvozky. Nato Srbi zaúto?ili a v těch zmatcích na ústupu se mnoho lidí utopilo v ?ece.

      Ve Zvorníku jsme denně ošet?ovali několik stovek nově p?ivá?ených raněných. Nemocnici jsme z?ídili v kasárnách, ranění le?eli na podlaze ve všech barácích i kolem barák? venku. Kucha?i ve dne v noci va?ili, p?i tom si sami museli zabíjeti ?ivé voly, ostatní roznášeli jídlo, tě?ce raněné jsme snášeli z voz? atd. Já měl navíc za úkol shánět chleba od místních peka??. Pracovali jsme týden ve dne v noci. P?icházely rozkazy posílat naše lidi do fronty sbírat raněné. Trény s raněnými stály pak ve velikém lijáku na dvo?e, lehce raněné jsme vynášeli z baráku na déš? a tě?ce raněné se sna?ili umístit vevnit?. Jakmile se nám poda?ilo vše uspo?ádat, p?išel rozkaz k ústupu do Tuzly a poté do Sapny.

      Poté na po?átku listopadu rakouská armáda zaúto?ila, p?ekro?ila Drinu a my jsme se po mnoha peripetiích se zapadlými vozy usadili v Kamenici v soudní budově. V celém měste?ku ve všech domech i skladištích samí ranění, asi p?ldruhého tisíce.  Mimo toho asi 600 zajatých Srb?, které jsme té? krmili a hlídali. Ranění byli do našeho p?íchodu úplně bez pomoci, rány si balili do list? ze soudních knih a protokol?, inkoust se jim vpil do ran, nedalo se to ni?ím o?istit. Z toho byly ?etné otravy krve, mnoho p?ípad? tetanu. Z po?átku tam byl jeden léka? (byl brzy odvelen jinam), s tím jsem chodil po domech a odebírali jsme nemocným mo? do prázdných dělových mosazných patron od šrapnel?. Zásoby jsme brzo vy?erpali, a tak se dělaly nájezdy do opuštěných vesnic a rekvíroval se dobytek, krávy i prasata, aby bylo co va?it. Pán?m d?stojník?m jsme naopak zrekvírovali bednu od ?erveného k?í?e s potravinami pro raněné, kterou ukrývali ve skladišti.

      20. listopadu jsem dostal rozkaz jet do 17 km vzdáleného Valjeva,  po vy?ízení zále?itostí na korpskomandu ?. 15 jsem měl nakoupit zásoby a p?ivézt poštu. Ty scény po cestě byly strašné, uvázlá auta, mrtvoly lidí v blátě le?ící, mezi nimi i jedna ?ena, mrtvoly mladých vodi?? osl? a koní, desítky zví?at. Jelo se p?es všechno, koni p?es krk jedním kolem, ?ádný to neporu?il odklidit. V?bec trény a jejich d?stojníci, ti prohrávali válku svou nedbalostí a hloupostí.  Srbové na ústupu za sebou ni?ili telegrafní ty?e a dráty se válely po silnici. Takový etapový trén (měl a? 150 voz?, vp?edu dva d?stojníky a ?eta?e a kaprála na koních) vjel do drát?, koně se do nich zapletli, celý trén z?stal stát. ?idi? vozu slezl, koně vypletl, p?ejel, ale drát z?stal na silnici. Nezapletl-li se druhý, jistě to byl bu? t?etí ?i ?tvrtý pár koní; a pak se procedura opakovala. Tak to šlo dob?e celý měsíc a „osvícené“ d?stojníky od trénu ani nenapadlo, ?e by ten drát prostě mohli dát z cesty odstranit.

      Do Valjeva jsme se na p?íkaz korpskomanda p?estěhovali na Mikuláše a doufali jsme, ?e po opravě úzkokolejky do Mladenovace a dráhy do Bělehradu budeme moci posílat raněné do Rakouska, a do Srbska budou p?icházet zásoby a munice. Kdy? jsem dle rozkazu dovedl feláka Glovackiho ke korpskomandu, aby nás ohlásil, k našemu p?ekvapení se ji? šikovalo na ulici témě? p?ipraveno k odchodu. Stála tam kavalerie co ochrana, dále všechny kancelá?e v bednách a na koních, a všechen personál, kterého bylo hojně, generálové, štábní oficí?i atd. Dráty od telefon? ust?íhané, u? jsem za?al vě?it, ?e zase pobě?íme. Ale náš abteilung byl ur?en z?stat u raněných, ve městě jsme za?ili dělost?eleckou bitvu a upadli do srbského zajetí. P?edtím jsme se po útěku ma?arských saniterák? museli ujmout špitálu v budově místního gymnasia, 30 našich lidí na 3 000 raněných v nemocnici, v domech, školách a hotelích.

      Ranění nebyli dlouho p?evazováni, v obvazech plno vší, někte?í měli u? otravu. Dr. Milota a dr. Schwarz pracovali od ?asného rána dlouho do noci pouze na amputacích.  Kadeta Mandu jsme p?ivezli nemocného, měl skvrnitý tyfus. První z našeho oddílu také zem?el, šli jsme mu na poh?eb všichni, ve dvojstupu se šavlemi.  Na hrob jsme mu dali k?í?, byl pochován v rakvi a sám. Ve sklepě gymnasia stále p?ibývalo mrtvol. Nakládali jsme je na v?z vojenské lékárny a p?evá?eli na h?bitov, kde byly ukládány do šachet po 25. Naše poh?bívání vypadalo však nejslušněji, h??e byli poh?bíváni z jiných nemocnic, vezeni na malých srbských mizerných vozech, po cestě spadla hlava nebo noha a brousila se o kolo. Od rána do ve?era se jezdilo a dlouho jsme nesta?ili mrtvé odvá?et, zvláště kdy? naplno vypukly epidemie.

      15. ledna 1915 jsem cítil, ?e mnou lomcuje zimnice, mě?ím si teplotu a mám 39.2 hore?ky. Mnozí z našich u? le?eli nemocní, do té doby zem?eli t?i, tak jsem si ?ekl, snad také p?jdeš do neznáma. Chtěl jsem, aby po mně zbyla fotografie, dal jsem se tedy vyfotografovat. Zaplatil jsem p?edem, ?e si pro obrázky pošlu. Napsal jsem adresy dom? bratrovi a sestrám a po?ádal jsem kamarády, aby mně vyzvedli fota a poslali je na p?íslušné adresy. Pak jsem ulehl. Tu noc jsem měl jistě p?es 40 stupň? hore?ky, ve všech kostech bolest, jako bych v nich měl ?havé olovo, a pak jsem nic o sobě nevěděl. Proti hore?ce mi dávali ledové obklady, blouznil jsem, slyšel ot?esy země, chvějící se pod tíhou na frontu ta?ených dalekonosných srbských děl. Po dvou týdnech jsem se za?al uzdravovat, zatímco jiní kolem mě m?eli. Mezi nimi m?j dobrý kamarád Josef Falout.

      Pak p?icházely dopisy na vojáky, kte?í však u? zem?eli. P?íbuzní doma nemohli o svém blízkém nic zvědět, psali adresu na nás všechny zajatce: Vále?ní zajatci ve Valjevu. Prosili nás, abychom jim napsali pravdu, aby alespoň věděli jistě, kde zem?el. Posílal jsem pak mnoho lístk? na všechny strany se všemi daty zanesenými v úmrtní knize. P?íbuzní zprávám nechtěli vě?it a znovu mi psali o další podrobnosti.

      V zá?í 1915 jsem za?al pracovat v šesté reservní nemocnici, srbský pan doktor v hodnosti majora si dal zap?áhnout ko?ár a osobně si mě vy?ádal na zajateckém komandu. Na chvíli jsem byl zase ?lověkem. Spal jsem na vlastní posteli, ?istě ustlané, v pěkném pokojíku, dostal ?isté vy?ehlené prádlo a bílý pláš?, vykoupal jsem se v lázni, a dostával jsem denně ¼ litru dobrého ?erveného vína. Mimo to jsem si zvykl píti slivovici, ?ekli mi, ?e mi to pom??e od pr?jmu, kterým jsem trpěl po celou válku. Měl jsem dozor nad 20 rakouskými ošet?ovateli raněných, nemocní a ranění byli Srbové, poskytována byla dobrá strava a velice dobré ošet?ení léka?ské.

       

      Anabáze z Valjeva do Valony

      Po útoku Bulharska na Srbsko nastala zlá doba pro naše „hostitele“ a pro nás hrozná cesta Srbskem a poté Albánií. My z nemocnic jsme vyrazili 19. ?íjna. P?es ?a?ak, Trstenik a Kruševac do Prištiny se ještě dob?e šlo v útvarech, měli jsme trochu peněz a ob?as jsme i něco jídla fasovali. V pozdějším ?ase hladem a nemocí vy?erpán ?asto jsem z?stal sám, a? druhý ?i t?etí den se s našimi zase shledal. Všechny cesty byly do nedohledna zaplaveny zajatci, kterých se po?ítalo 65 000, dále šlo 60 000 srbských rekrut? a několik tisíc ?ák? d?stojnické školy srbské. Na ústupu jsme viděli st?ílet srbské dělost?electvo, zatím, co jedna baterie st?ílela, druhá nás p?edjela, zaujala nové posice a pak druhá zas ustupovala na nové místo odporu. Pozoroval jsem srbské dělost?elce, byli úplně klidni p?i tom, ?ádný strach neb panika. Výborná organisace.

      P?es Kosovo pole a Mitrovici jsme se dostali do Bicany a stezkou pro osly stoupali do hor. Vysoko v horách foukal silný vítr, poletovaly vlo?ky sněhu a nikde nebylo místa rovného, kde bychom se mohli p?i spaní polo?it bez obavy, ?e se někam nez?ítíme do propasti. Šlo se nám h?? a h?? do vysokých kopc? a zase hluboko do propastí, denně jsme se brodili p?es potoky, někdy ani oheň jsme neměli, a kdy? ano, va?ili jsme si jen ?aj z ostru?in. Za?alo silně mrznout a lidé padali, aby u? nikdy nepovstali.

      Po p?íchodu do Malé Debry jsem prodal Faloutovy hodinky, ale za papírové peníze mi nikdo nechtěl jídlo prodat. V měste?ku Struga na b?ehu Ohridského jezera se mi poda?ilo vyměnit s mladou dívkou poslední kousek mýdla za veliký krajíc chleba. Za celou válku jsem takový nikde v Srbsku neviděl! Pravý ?itný chleba, veliký krajíc z velikého selského bochníku, jako by ho ukrojila naše ?eská „pajmáma“. Zašel jsem k jezeru za boudu a tam jsem celý krajíc snědl. P?ed tím jsem byl blízek zoufalství, ten krajíc mi ?íkal: doufej, dějí se i nemo?nosti, nezahyneš! Te? s lepší náladou a novou nadějí do budoucnosti jsem vykro?il do města. A tam se mi poda?ilo za papírový desetidinár nakoupit ?ty?i veliké nasolené ryby!

      Na h?ebenech hor bylo u? 75 cm sněhu a dále hustě sně?ilo. S povolením srbského podporu?íka a zákazem rozdělávat oheň  jsme z?stali dvě noci v jakémsi chlévě. Ve dne, kdy? jsem musel ven, byl jsem úplně oslepen od sněhu. T?etí den jsme mohli jíti dál, já se s bolavýma o?ima díval na nohy ?lověku, který šel p?ede mnou, abych viděl, kam mám šlápnout. Hned po ránu jsme se museli brodit vodou. Ihned nám to na nohách mrzlo. Kouskem zašpi?atělého d?eva jsem si vyš?uchoval z rozpadlých bot sníh, který se mi tam nacpal a utvrdl tak, ?e jsem nemohl jíti. Cestou jsme viděli zmrzlé a polozmrzlé le?et na zemi. P?es nebezpe?ná místa mě p?eváděl Rubáš, abych se nez?ítil do propasti. Všechno mi na zemi splývalo, neviděl jsem, kde mám stoupnout. Sestoupili jsme do údolí, poprvé za celou cestu do teplého kraje blízko mo?e u měste?ka Elbasánu. Prodali jsme poslední kusy šatstva za kousky zahradního turka, nava?ili guláš z koňské zdechliny. V noci však zase p?išel mráz. Po dalších peripetiích jsme se 6. prosince 1915 ocitli na lukách p?ed Tiranou, 8. prosince p?ed branami Dra?e.

      Tam jsem se po dvou měsících opět „uviděl“, kdy? jsem se u pot??ku myl. Jak jsem se nad vodu nahnul, viděl jsem ve vodě jako v zrcadle chlapa, a? jsem se ulekl. Oto?ím se, kdo za mnou stojí, byl jsem tam sám. Podívám se znovu, ale poznat jsem se nemohl. To tedy jsem byl já! Vzpomínal jsem, jak jsem litoval v duchu ty druhé, a odhadoval, jak asi daleko se ještě povle?ou, ne? padnou! Sám jsem se nikde neviděl, zrcátko jsem neměl, a te? jsem se náhodou spat?il, jak ještě daleko ubo?eji vypadám ne? ostatní!  Celých sedm neděl jsem se neholil, byl jsem zarostlý, hubený, na hlavě směšnou trosku ?epice – zkrátka dlouho jsem se prohlí?el, ne? jsem uvě?il, ?e jsem to skute?ně já!

      Vzhledem k ost?elování Dra?e rakouským lo?stvem byla naše karavana p?esměrována do Porty Valony (dnešní Vlore) a poslední z mnoha ?ek, kterou jsme na této cestě p?echázeli, byla Vojusa. Na pokyn italského ser?anta „avanti“, který ?ídil nalodění na prám a všiml si mého tou?ebného pohledu, jsem se dostal mimo po?adí 15. prosince s cizí ?etou na druhou stranu ?eky. Obstoupil nás oddíl bersagliér?, bodáky nasazené, široké klobouky s pe?ím, ouzké kalhoty, peleriny na ramenou, a u? nás vedli ve ?ty?stupu.

      Zcela jistě jsem si tím zachránil ?ivot. Ti, kte?í toho dne nebyli p?evezeni, hrozně zkusili. Po strašlivé pr?tr?i mra?en stoupla voda v ?ece o několik metr?, prám se utrhl a odplaval a ti za ?ekou, bylo jich několik tisíc, z?stali deset dní bez pomoci a bez jídla.

       

      „Pole ztracené“

      Po dvou dnech jsme se nalodili na italskou dopravní lo? Gordoba a vypluli z valoňského p?ístavu kolem Apeninského poloostrova na Asinaru. Ostrov měl jen malý p?ístav, kde se p?ed válkou nacházela malá karanténní stanice pro cestující z Asie a z Afriky. Vozili nás na bárkách, se?adili a pochodem vchod do lázní a desinfekce.  Oble?ení do vydesinfikovaných oděv? s vyfasovanou dekou jsme pochodovali asi p?l hodiny cesty od p?ístavu. Tam jsme byli rozděleni po pěti a ka?dá pětice dostala dohromady jeden stan. Ihned jsme je stavěli do ?ad na trávníku. Vál studený vítr od mo?e, celou noc jsme se klepali zimou.

      Po nějaké době jsme dostali nové mundúry a vystavěli v rovinaté ?ásti „Oslího ostrova“ nové tábory. Náš se jmenoval „Campo perdu“, ?esky „Pole ztracené“, a p?esná adresa pak zněla „Campo perdu, II. reparto, III. gruppo, Isola Asinara“.  V tomto tábo?e jsme snad na tom byli ještě nejlépe ze všech. To proto, ?e naše lo? po dva týdny pro nás t?ikrát denně va?ila, i víno jsme dostávali a tak jsme se zase trochu zrestaurovali. Našich mrtvých na choleru zem?elých bylo sice několik stovek, ale v jiných táborech se jednalo o tisíce zajatc?.  Byli to zejména ti, kte?í nejd?íve ?ekali na obnovení p?evozu p?es Vojusu a jedli všechno mo?né, ?áby, ještěrky, trávu i mrtvé kamarády. Doplazili se do Valony a divoce se vrhali na suchary, které jim Italové rozdávali. Na lo? se dostali ve zbědovaném stavu, jejich lodě neměly za?ízení na transporty ani neva?ily, jednou denně jim rozdali studené konservy a suchary. Proto všichni ji? na lodích po stovkách umírali a my jsme poté na b?ehu ostrova mrtvoly odnášeli a poh?bívali v šachtách.

      Na tuto adresu jsem také jako první obdr?el na svátek svatého Josefa 19. b?ezna 1916 peně?ní dopis od bratra na 49 lir. V tehdy nově z?ízené kantině jsem všem v našem stanu koupil chléb, sýr, salám, rybi?ky a víno a uspo?ádal pro ně hostinu. Po krásném jaru, kdy na Asina?e vykvetly tisíce květ?, p?išlo léto a na ostrově bylo k nesnesení. Veliké vedro, ?ádný stín, vítr s pískem, nedostatek vody, která se musela p?ivá?et ze Sardinie, to vše vedlo k tomu, ?e jsme tou?ebně ?ekali, kdy nás lodi za?nou p?evá?et do Francie.

       

      Ve francouzských táborech

      18. ?ervence jsme s naší nákladní lodí v doprovodu dvou torpédovek p?istáli v Toulonu. Nejprve jsme byli internováni v ji?ní Francii v tábo?e Scarpiagne, poté jsme byli děleni na skupiny a naše skupina o 120 zajatcích byla po r?zných peripetiích p?evezena do Biessardu asi 40 km od Le Havru, kde se nacházel německý zajatecký tábor. Do práce se jezdilo na parní?cích na velké zámo?ské lodě. Pracovalo se nep?etr?itě ve dne i v noci na osmihodinové směny, vylo?ovalo se uhlí, brikety, koks, papír, d?íví, obilí bu? na vagony, nebo na velké vle?né ?luny. Dělal jsem velitele pracovní ?ety a tlumo?níka a nau?il jsem se jezdit s lodním je?ábem. Jeden feldvébl Němec p?išel k mé partě a poslouchal moje lidi, jak ?esky a chorvatsky mluví mezi sebou p?i práci. On nerozuměl, tak se mě ptal: „Ti lidé mluví rakousky, ?e?“  Divil se tomu, kdy? slyšel, ?e rakouská ?e? neexistuje a kolika ?e?mi se v Rakousku vlastně mluví. Náš „spojenec“ toho nevěděl.

      Skoro denně jsme viděli p?ijí?dět velké námo?ní lodi s anglickými vojáky, jezdily a? do Rouenu, ?eka byla hluboká.  Jak uviděli německé zajatce,  pok?ikovali na ně  „nieder mit Kaiser!“ Němci zase na ně, Angli?ani se nahrnuli na palubě na stranu k nám, a? se lo? hodně naklonila. Angli?tí vojáci byli v?dy v novém mund?ru jak ze škatulky. Francouzi měli starý spravovaný mund?r. Na frontě a za frontou jsem později pozoroval, ?e Angli?ané jsou moc pyšní, nafoukaní, s nikým se nekamarádili.

      V polovině listopadu jsme byli nákladním zape?etěným vlakem p?evezeni k Pa?í?i a vypuštěni na nádra?í Susy-Bonneuil, odkud jsme šli pěšky k ?ece Marně, kde se stavěl vojenský p?ístav a na něj navazující ?eleznice. Tamější zajatecký tábor byl obsazen pouze Slovany, byli tam zejména Chorvati. Zde jsem pro?il románek v dopisech se Švýcarkou sle?nou Mínou, který se p?erušil v polovině ledna, kdy jsme byli náhle skupina 18 šikovatel? a ?eta?? odvezeni nejprve do Etampes asi 100 km ji?ně od Pa?í?e a poté do Orleansu. Poslední dopisy od Míny jsem obdr?el právě sem, pak u? jsem nic o ní nezvěděl, ani po válce, kdy? jsem psal jí i její matce do Švýcar. Posledním táborem, kde jsme my rakouští zajatci byli internováni spole?ně s Němci z ?íše a Bulhary, byl Carpentras asi 26 km severně od Avignonu.

      V našem baráku bylo asi 60 ?ech?, smýšlením rozdělených do t?í skupin. Já jsem pat?il do skupiny „revolu?ní“, která chtěla rozbití Rakouska-Uherska a pora?ení Německa. Druhá skupina si to p?ála také, ale ze strachu p?ed „Rakušáky“ ml?eli, jen mezi ?ty?ma o?ima nám dávali za pravdu, ale nahlas své mínění se báli pronášet. A? na ?eta?e Karla S., v civilu strá?níka z Plzně, ten chtěl ?eskou autonomii v rámci Rakouska. Pak tu byla skupina t?etí, ta chtěla jen vítězství Německa a Rakouska, z nich si po?ínal a? zu?ivě František P. Měli jsme mezi sebou neustálé slovní p?tky, p?i nich? jsme dostávali najevo, ?e a? bude konec války, ?e se dom? nebudeme smět vrátit, jinak ?e budeme viset.

      4. ?íjna jsme si p?e?etli v novinách „?eskoslovenská samostatnos?“, ?e u? se o to jedná, ?e nám bude povolena naše ?sl. armáda. A tak se nás ten den p?ihlásilo 10,  jako „na po?est“ svátku císa?e Fr. Josefa, do legií. P?ihlášky jsme psali ?esky a francouzsky a p?edali je do kancelá?e. Zajetí, stále mezi dráty a mezi stejnými obli?eji, a pak ty vě?né hádky p?sobily na nás neblaze. Rozhodli jsme se, ?e se p?ihlásíme dobrovolně na práci, na kácení lesa. Se dvěma Němci nás bylo celkem 22.  Ostatní Němci a také Ma?a?i nás prohlašovali za zrádce, ?e jdeme pomáhat Francouz?m, a? nemusíme. My si z toho ale jen tropili smích, měli jsme se dob?e, v lese jsme si va?ili, práce nebyla namáhavá, ?ádný nás nehonil. Denně jsme šli dvakráte p?es město, leccos zajímavého a nového viděli, bylo to trochu jako na svobodě, t?eba s námi chodila strá?. Byli to starší vojáci, celý den hledali v lese laný?e, ani jsme toho nepozorovali, ?e nás hlídají.

       

      Vzh?ru do legií!

      Po Vánocích jsme byli všichni ?eši pozváni do kancelá?e, kde nás o?ekávali dva naši legioná?i. Bratr poru?ík Martínek k nám měl ?e?, ale ?ekl bych, ?e mohla míti lepší ú?inek, kdyby byla pronesena jinak, volena jiná slova, ne? ta, která v mnohých budila hr?zu, t?eba: „naše práce bude krvavá“. Tak dva z u? p?ihlášených ubyli, pod záminkou, ?e po?adují, aby jim byla zachována hodnost. Kde?to my ostatní jsme tam všichni vstoupili jako prostí vojáci. Docílili toho později a setkali jsme se s nimi a? na frontě. Druhý den jsme byli p?estěhováni do baráku po Srbech a v našem baráku se potom mnozí ?eši smutně projevili, kdy? proti nám sch?zovali a mluvili proti celé akci zahrani?ní. Avšak také jeden Němec, ?eta? p?vodem od Mostu, do této doby v?dy mě zdravil „servus Janda“, te? mě zdravil „nazdar Janda“ a p?itom se na mě usmíval. Ten prohlásil, ?e nás zcela chápe a ?e je zcela v po?ádku a naší povinností chtíti svou samostatnos?, ?e nás to jen ctí.

      P?i lou?ení s táborem nám byla ze všeho nejmilejší ?e? mladého bulharského kadeta na rozlou?enou. Mluvil velice pěkně, ?istě a pomalu, ?e jsme mu všichni dob?e rozuměli. ?eši, co s námi nešli, plakali a slibovali, ?e p?ijdou, abychom se ale postarali o to, aby byli dáni do jiného tábora bez Němc?. Druhého dne ráno jsme odjí?děli p?es Avignon do Marseilles.  Tam jsme celých 6 neděl ?ekali na další bratry.

      Poté jsme p?es Toulouse, Bordeaux a Angoulême odjeli do Cognacu. Doprovázeli nás francouzští ser?anti, měli jen pistole, omlouvali se nám, ?e nás nevedou co zajatce, ale ?e nás doprovázejí jen jako pr?vodci. Všichni jsme měli na ?epicích bílo?ervené pásky a u? bez potupných ?ísel a písmen. V Cognacu na nádra?í nás o?ekávala ?eská vojenská hudba, zahrála nám obě naše hymny a vedla do města. Někte?í se v kasárnách dali do tance, kdy? se dostavil generál Janin s kapitánem Šnejdárkem. Rozdělili nás po rotách, dostal jsem se s Rosypalem k 6. rotě 21. pluku. Naše ?eta byla většinou z bývalých srbských zajatc?, několik „Rus?“ a „Amerikán?“. Všichni ale ?eši, a tak jsme si také ?íkali, abychom se rozeznali. Byli jsme ubytováni v prvním pat?e skladiště upraveného k bydlení. Druhý den jsme dostali vojenský oblek, pušku atd. a ve?er u? jsme mohli jíti volně do města na vycházku. Tím u? opravdu kon?ilo naše dlouhé zajetí a my se cítili velice š?astni a svobodni. P?i zapisování šikovatel Chrástek chtěl mě dát zase k saniterák?m, a ?e budu desátníkem. Já jsem však nechtěl ani slyšet, chtěl jsem k st?elc?m a bojovat proti nep?íteli.

      Nastal d?kladný výcvik a postupně se nás nashromá?dilo v Cognacu tolik, ?e jsme se tam nemohli vejít.  Za?al se stavět 22. pluk, a ten byl ur?en do Jarnacu. Jedna ?eta z ka?dé roty měla tvo?it základ roty pluku ?. 22. Všichni jsme chtěli ale z?stat u 21. pluku. Proto se losovalo. Na naši ?etu padl los.

      Po ukon?ení výcviku p?išel rozkaz poslat několik set našich lidí na frontu k Soissons. Neměli býti zatím pou?íváni k útok?m, ale byli po deseti umístěni mezi francouzské vojáky, dr?eli hlídky a pozorovali, jak si francouzští vojáci po?ínají. Po obdr?ení povolení se zapojili do výpad? a vedli si velmi úspěšně. Sotva odešli do zázemí, Němci za?ali ofenzívu a vytvo?ili pr?lom francouzské fronty mezi Soissons a Remeší a? k ?ece Marně k Château-Thierry. Byl to poslední německý úspěch, který stál na obou stranách mnoho krve, Němci ale byli vr?eni zpět a od té doby byli stále v defenzívě.

      My se zatím lou?ili s Cognacem a Jarnacem, jeli vlaky p?es Tours do Darney u Epinalu. Byl jsem spole?ně s p?ítelem Záho?íkem p?eveden od šesté roty st?elc? „na týden ?i dva“ opět k saniterák?m. Kdy? se francouzský léka?, jemu? jsme byli p?iděleni, dověděl, ?e jsem byl ?eta?em u sanity v Rakousku, nechtěl k mému návratu svolit, ?íkal, ?e jsem na správném místě. Nedalo se nic dělat, ?asem jsem se s tím smí?il, zvláště ?e tam z?stal i Záho?ík.

      Na konci ?ervna 1918 p?išlo slavnostní p?edání praporu našeho pluku. Bylo to něco krásného. Zú?astnil se ho francouzský president Poincaré, náš ministr dr. Beneš, mnoho francouzských a spojeneckých vysokých d?stojník?, i srbský tam byl. Bylo p?ítomno také několik starých francouzských vyslou?ilc? z války roku 1870. Pěvecký sbor za dirigování bratra Rytí?e zpíval sborové písně, všichni, oba pluky, jsme zpívali: „Bývali ?echové“ a „Kdo? jsú bo?í bojovníci“. Proběhlo mohutné defilé. Zašli jsme za návrší, se?adili jsme se ve dva mohutné proudy po rotách. Pak jsme vyrazili. Stále se objevovaly nové a nové ?ady. P?ed francouzským presidentem a celou jeho vznešenou spole?ností byla louka, rovina, šli jsme jako ocelové hradby. Dostali jsme pochvalu, všechno velice dob?e dopadlo. Potom byla prohlídka našich ubikací. Měli jsme je okrášlené. Popsané nápisy, ?esky i francouzsky, La Victoire ou la Mort! Vítězství nebo smrt!

       

      V bojích na západní frontě

      Na frontu v Alsasku-Lotrinsku jsme pochodovali pěšky asi 6 neděl, zpo?átku ve dne, později v noci, v?dy 9-10 hodin, a to nejprve do Rouges Mont poblí?e Altkirchu. Odtud jsme zamě?ovacím dalekohledem z dělost?elecké pozorovatelny měli mo?nost pozorovat  Mylh?zy a Basilej. V Mylh?zách state?ně dýmaly komíny, jistě tam Němci vyráběli munici ve dne v noci.

      Francouzská tě?ká artilerie, motorizovaná a na šestikolových autech velice pohyblivá, st?ílela a? 18 km daleko st?elami několik metrák? vá?ícími. Obsluha děl jezdila a bydlela asi v deseti obrovských autech, podobných stěhovacím voz?m. Vozili s sebou dílnu, je?áby, munici, ?ekali, a? se setmí, uschováni pod stromy, aby je aeroplány nevyslídily. V noci p?ejeli na p?edem ur?ená vybetonovaná stanoviště, děla p?ipravili k palbě, rozst?íleli, co chtěli dle programu rozst?ílet, a ráno, kdy? je německé aeroplány hledaly, u? byli dávno na jiném místě. Sešli jsme se s nimi později u Vouziers.

      Do první linie jsme táhli v noci, a sice více napravo ke švýcarské hranici. Po p?íchodu do vesnice na naše stanoviště nás Němci za?ali ost?elovat z děl. Dělové koule létaly se silným hvízdotem p?es naši stodolu, dopadaly ale dále za vesnici. Neměli jsme ?ádných ztrát. Po?ítali jsme s tím, ?e naše no?ní pochody byly vyzrazeny. Z Belfortu jsme poté celá divize, 21. a 22. pluk ?sl. a 119. pluk francouzský, postupovali za st?elby našich protiletadlových děl do Champigny a poté se p?esunuli vlakem do Epernay. Postupně jsme procházeli místy, kde se ji? ?ty?i roky bojovalo. Vše bylo granáty p?eoráno a zpustošeno a? hr?za, tam musely padnout statisíce lidí. Ze starých les? ?ouhalo jako by strniště ze silných strom?, a zbytky strom? byly celé rozštípané nastojato od granát?. Lesy byly vyrabované, Němci v nich zakládali parní pily, ?ezali na místě trámy a prkna, a co nespot?ebovali v zákopech, vozili dom?. ?asto jsme ?etli na sloupu, tady stávala obec ta a ta, marně jsem se namáhal najít stopu alespoň po jediném domě.

      Němci ustupovali, byli jsme ve druhé linii na frontě mezi Soissons a Remeší, denně jsme je pronásledovali 10 a? 20 km. Viděli jsme ú?asná německá opevnění, zákopy, a mnoho drátěných p?eká?ek, a? 16 m širokých ve t?ech ?adách za sebou. K?ly byly ?elezné a po zemi bylo rozházeno plno pichlák? ze ?eleza tak dělaných, ?e v?dycky jeden ostrý hrot byl vzh?ru, a? se to p?evalilo, jak chtělo. P?eká?ky byly v místech, co jsme táhli, málo poškozené, jen tanky nám projely cestu, Němci bez obrany je rychle opouštěli, kdy? jim hrozil obchvat na k?ídlech. Dělost?electva tam byla ohromná spousta a stále p?es nás st?íleli. Vpravo i vlevo zároveň s námi postupovaly a do veliké dálky bylo viděti upoutané francouzské balony. Zatímco sta děl nep?etr?itě st?ílelo, jiných sta děl postupovalo. Pak zase postupovali ti, co p?estali st?ílet vzadu, a st?íleli ti, co je p?edjeli. Jinde fronta stála, a tak nás t?i pluky nalo?ili na velká transportní auta krytá jako stěhovací a p?evezli nás v noci p?es Remeš do Mourmelonu.

      Postupovali jsme dále k Terronu a Vouziers. Ve dne lesem, jinak v noci. Oheň šlehající z jícn? děl p?iosvětloval nám cestu. V první linii jsme se s Francouzi nesetkali, jen ?ídce a daleko od sebe z?stal kulomet, a kdy? na něj naši p?išli, kulomet?ík ukázal rukou: „Boches la-bas!“ a hodil kulomet na rameno a zmizel. My ale to štěstí neměli, na okraji lesa kopali vojáci zákopy. Měli jsme je za Francouze, hlásili se heslem tiše: „?ekoslovak“. Němci hned do nás kulometem a v tom chaosu nám sebrali 11 lidí do zajetí. K tomu jsme měli ztráty, mrtvé a raněné. Ustoupili jsme asi 100 metr?, tam ne? mírně nakloněná rovina, bez zákop?, bez travi?ky. Ka?dý si pod sebou vyhrabal peká? jako zajíc a tam jsme le?eli celý den, nad námi německé aeroplány, ?ídily na nás palbu z děl. Naštěstí Němci špatně st?íleli, jinak by nás tam mohli rozsekat na kaši. Ale stejně jsme měli velké ztráty. Někde tam jsem také ztratil své poznámky.

      P?ed rozedněním jsme zahájili útok. Dělost?electvo bylo obeznámeno, kdy to za?ne, a tu ?ekali u nabitých děl, po zahájení útoku a kdy? jsme neo?ekávaně za?ali útok, potom teprve nám dělali tzv. bará?. Kolem oblasti, kterou jsme chtěli obsadit, dopadalo tisíce granát?, a tou hradbou st?el nemohl nikdo p?ijít Němc?m na pomoc. Dob?e se nám to poda?ilo, obsadili jsme celou tu ?ást lesa, co jsme chtěli a vyst?elili signál: cíl dosa?en! Uko?istili jsme několik děl, kulomet?, minomet? a celé skladiště min. Zajali asi 100 Němc? a další pobili.

      Te? jsme zna?ně zlepšili pozice. Les byl z větší ?ásti hustý, tam se nedalo projít, a šla lesem jedna blátivá cesta, bylo tam poškozeno vodovodní potrubí. Po dobu, co jsme měli trochu ?as, jsme si prosekávali novou cestu, tu dosavadní Němci moc ?asto bombardovali. ?asu se nám nedostávalo, měli jsme mnoho raněných. P?evaziště jsme si z?ídili ve staré pískovně, jáma byla asi 40 krok? dlouhá a 20 široká. Po ošet?ení se tě?ce ranění nosili do Vouziers, tam dělali i menší nutné operace a pak je sanitními auty odvá?eli do zázemí, do nemocnic. Bylo to asi 5 km nosit, někdy nám z města p?išli na pomoc francouzští nosi?i. U jámy-p?evaziště jsme měli zapíchnutý velký ?ervený k?í? – prapor. Ale Němci nic na to nedbali a st?íleli na nás, éra ?ídila palbu, granáty padaly kolem jámy, hlína se na nás sypala, ale do nás se netrefili, a? později v noci. Tak jsme raději prapor ?erveného k?í?e odstranili. P?iběhl jeden bratr Amerikán k nám do jámy, udělal poplach: Němci jdou! Nechal jsem obvazování, sko?il po pušce a nábojích, lehl si na kraj jámy a koukám po Němcích. Bylo jich opravdu hodně, asi 50, ale všiml jsem si, ?e kolem nich jsou naši brat?i s bodáky na puškách. Vynadal jsem tomu poplašenci a šel po své práci.

      Po boji jsem se šel také podívat na zajaté Němce.  Byli to chlapi jako hory, Bavoráci. Stáli vy?azeni ve dvojstupu, kolem nich naše strá?e. Na samém kraji stál v první ?adě chlap-obr, celý po?obaný od neštovic, hr?za z něj šla. Tu p?išel ke mně jeden bratr, abych mu dal cigaretový papírek, který jsem měl schovaný v pouzd?e pod devítirannou pistolí. Otev?u pouzdro, vytáhnu pistol, a tu jsem si všiml, ?e ten po?obaný strachem vyvaluje o?i a svému sousedovi v ?adě ?íká: Schau! (podívej). Vytáhl jsem druhou rukou cigaretové papírky, dal jsem z toho kamarádovi a zas papírky i pistol do pouzdra zpátky a podíval se na Němce. Němec si oddychnul, byl celý zpocený za tu chvilku, utíral si šátkem obli?ej, smál se na mě a ?ekl mi: Es ist warm. Myslel jsem si: však já vím, pro? ti bylo horko.

      Později p?i tábo?ení v lese jsem na svém místě našel krabi?ku a v ní skleněné trubi?ky s ?irou tekutinou, v nich zasazený doutnák s há?kem a rozbuškou a na krabi?ce návod, co se s tím má dělat. P?i opuštění místa natrvalo má se to rozvěsit za há?ky na stromy, zapálit a rychle odejít.  Byl to yperit, kterým Němci zamo?ovali terén. Jediná kapka, kdy? p?išla na holé tělo, vyleptala díru do hloubky a udělal se velký v?ed. Po zapálení kapalina vybouchla, rozst?íkla se po k?oví, a pokud tudy někdo procházel, dostala se snadno na obli?ej nebo na ruce. V létě se vypa?ovala a po vdechnutí z toho mohla být opět smrt.

      8. listopadu k nám ji? do zázemí p?ijel dr. Beneš, měl k nám ?e? o vále?né situaci a p?evratu doma s tím, ?e ka?dou chvíli lze ?ekat německou kapitulaci. A opravdu u? druhý den Němci ?ádali o p?ímě?í. To u? jsme měli na voze rozhlasový p?ijíma? bateriový na sluchátka a jeden náš in?enýr to poslouchal, stenografoval a pak zprávy v?dy napsal na papír a vyvěsil. Po skon?ení boj? nás dopravili do lázeňského měste?ka Vittel, náš 2. prapor 22. pluku byl v měste?ku Attigny. Za týden nás tam objevila jedna ?ena z Darney, udělala poplach a město ?ádalo, aby tam ?echoslováci byli p?elo?eni. A tak brzo rance na zjednané vozy a putovali jsme pěšky 20 km do Darney. To bylo vítání a radosti na obou stranách. A nedo?kavosti, a? pojedeme dom? a kdy. Deváté vánoce na vojně jsem pro?il u? na cestě dom? v italské Padově a 4. ledna 1919 nás na Hlavním nádra?í v Praze uvítal V. Klofá?.  Táhli jsme st?edem města ve ?ty?stupech, rota za rotou, velký jásot a vítání. Potom jsme byli ubytováni v ?ernínských kasárnách na Hrad?anech, měl jsem také dvakrát slu?bu na Hradě, dostal jsem po devíti letech na vojně kone?ně dovolenou. 10. května 1919 jsem byl demobilizován.

       

       

       

      © PhDr. Jaroslava Hlavá?ková, CSc.,

      Srbská fronta v období 1914 -1915 Valjevo ve vále?ných letech

      K získání údaj? o situaci na srbské frontě v období 1914 -1915 a o situaci ve Valjevu a okolí se poda?ilo prostudovat dvě nové publikace srbských autor?.

      Známý srbský historik K. Miloševi? v rozsáhlé knize o osudech rodné země v období 1. světové války uvádí, ?e Srbsko ztratilo 1 244 000 obyvatel (842 000 civilist? a 402 000 voják?),...

      p?i?em? ve svých p?edvále?ných hranicích mělo dle jeho údaj? pouhých 2,9 milion? obyvatel, ztratilo by tedy 43 % svého obyvatelstva.

      Z této knihy vypisuji zajímavé údaje vztahující se p?ímo ?i nep?ímo k pobytu J. Jandy na srbské frontě.

      Rakousko-uherskou armádu z 25% tvo?ili Rakušáci (t.j. rakouští Němci), z 23% Ma?a?i, z 13% ?eši, z 9% Chorvaté, Srbové a balkánští muslimové, z 8% Poláci a Ukrajinci, ze 7% Rumuni a ze 4% Slováci (tj. ?ech? a Slovák? bylo 17%, jejich podíl na po?tu obyvatel monarchie ?inil 16, 5%). D?stojnický sbor byl ze 75% tvo?en rakouskými Němci .

      Po vyhlášení války Srbsku Rakousko-Uherskem 28. ?ervence 1914 se ujal vrchního velení srbské armády korunní princ-regent Alexandr Karadjordjevi? (1888-1934). Tého? dne se na stranu Srbska p?idala ?erná Hora; 6. srpna 1914 se oficiálním prohlášením svého krále Nikoly I. Petrovi?e (1841-1921) stala spojencem Srbska. Po vyhlášení mobilizace a války se srbská vláda p?emístila z Bělehradu (nacházel se témě? na hranici s Rakousko-Uherskem) do Niše (proto i dědova vále?ná zajatecká pošta byla směrována p?es Niš. Zde sídlila i cenzura a st?edisko komunikace s Mezinárodním ?erveným k?í?em). Generální štáb, p?etransformovaný ve vrchní velení, sídlil v Kragujevaci. Ná?elníkem štábu vrchního velení do doby návratu vojvody Radomira Putnika (1847-1917) z lé?ení v Rakousku byl generál S. Stěpanovi? (1856- 1929). Po Putnikově návratu do země z benevolence rakouského velení se jeho zástupcem stal generál ?. Miši? (1855-1921).

      P?esun rakousko-uherských vojsk (16 pěších a 1 jezdecká divize a 8 brigád a 40 letadel) na srbskou frontu byl ukon?en 12. srpna 1914, jejím velitelem byl jmenován generál O. Potiorek (1853-1935). Tého? dne 5. rakousko-uherská armáda v po?tu 80 000 voják? pod velením generála L. rytí?e von Frank (1848-1935) p?ekonala Drinu u Loznice a Lešnice a zahájila postup směrem k městu Valjevu vzdálenému zhruba 100 km. Cílem bylo dobýt v den císa?ových narozenin 18. srpna linii Valjevo-U?ice, postupovat na Niš a k bulharským hranicím. Této ofenzívy se jako kaprál 8. sboru 5. rakousko-uherské armády zú?astnil i E. E. Kisch (jeho zápisky jsou v knize citovány) .

      Na valjevskou frontu byla rozmístěna srbská 3. armáda v ?ele s generálem P. Juriši?em-Šturmem (1848-1921) a dále drinská divize na linii Badovinci-Loznica-Zvornik-Obrenovac-Ljubovica. Štáb armády sídlil ve Valjevu ?. 9 v budově obvodního a městského soudu, regent Alexandr bydlel v domě obchodníka I. Todorovi?e na Karadjorjevi?ově ulici. Srbsku se poda?ilo zmobilizovat témě? 400 000 voják?, chyběl však dostatek vojenského materiálu .

      Ve dnech 16. - 20. srpna 1914 probíhala cerská bitva (dle poho?í Cer, té? uváděna jako bitva na Jadaru, tj. na soutoku ?ek Driny a Jadaru). Skon?ila rakouským neúspěchem a ústupem na levý b?eh Driny. Vy?ádala si p?es 23 000 mrtvých a raněných na rakouské straně v?etně ?eských p?íslušník? 28. pěšího pluku a 16 000 mrtvých a raněných na straně srbské.

      Rakousko-uherská vojska zahájila nový útok 6. zá?í 1914 na linii Srem na ?ece Sávě-území Ma?va-b?eh ?eky Driny a ve směru na Valjevo, p?es které bylo mo?no od jihu pokra?ovat na Bělehrad a obklí?it ho. 15. zá?í 1914 se 6. rakousko-uherské armádě poda?ilo donutit 3. srbskou armádu rozmístěnou na pravém b?ehu Driny na linii Lešnica-Ljubovija k ústupu. P?ekro?ila Drinu a postupně ovládla horské h?ebeny Gu?evo, Boranja, Jagodnja a Sokolská planina; otev?ela se jí cesta k Valjevu.

      25. zá?í vydal velitel 3. srbské armády rozkaz udr?et se za ka?dou cenu na stávajících pozicích a znemo?nit nep?íteli další postup. Po dvaceti dnech boj? se fronta zastavila na linii Ljubovija-Sokolská planina-Jagodnja-Boranja-Gu?evo-dolní tok Driny a? po soutok se Sávou-Zasavica-No?aj-Pri?inovi?. Ani jedna z bojujících stran nebyla schopna podniknout razantní ofenzívu.

      Na konci ?íjna se rakousko-uherskému kombinovanému sboru poda?ilo prorazit srbskou obranu 2. armády v oblasti Ma?vy, obejít poho?í Cer a p?es Koceljevo a Banjani postupovat ji?ním směrem na Valjevo a obsadit ho.

      Pro srbské ozbrojené síly nastala první kritická situace. Na zasedání vlády a vrchního velení 8. listopadu vojvoda Putnik navrhl pokusit se o uzav?ení separátního míru s Rakouskem-Uherskem. P?edseda vlády N. Paši? (1845-1926) pohrozil demisí a po?adavku obnovit boje bylo vyhověno sta?ením se od ?eky Driny a soust?eděním se na vytvo?ení obranyschopné linie na ?ece Koluba?e ze severu a na ?ece Ljig z jihu. Byla zahájena p?íprava k tzv. kolubarské bitvě.

      Na linii nové fronty Obrenovac-Ub-Valjevo se mezi 14.-17. listopadem stáhly 1., 2. a 3. srbská armáda o celkovém po?tu p?es 250 000 voják?. Do 2. 12. se dle hodnocení srbské strany odehrávala defenzivní fáze kolubarské bitvy – stahování armád k ?ece. Generál Potiorek zahájil 16. listopadu 1914 nástup rakousko-uherských vojsk na Kolubaru: 5. armáda obsadila linii Obrenovac-Lajkovac, 6. armáda obsadila b?eh Kolubary a? do soutoku s Ljigem a Ribnicou, 15. a 16. sbor 6. armády se vydal na Valjevo. Spojencem srbských vojsk a brzdou nástupu nep?ítele se stalo náhlé oteplení, které proměnilo bojiště ve velké ba?iny. P?esto 18. listopadu dobyla rakouská vojska Lazarevac.

      Král Petar I. (1844-1921) navštívil místa vále?ných operací a posílil morálku srbských vojsk apely na jejich hrdinství, p?íklad pro potomky a p?ipomenutím zásluh z balkánských válek. 1. prosince došlo k prvnímu p?eběhnutí ?eských voják? k Srb?m (2 podd?stojníci 42. honvédské divize), kte?í informovali srbské velení o zhoršující se bojeschopnosti rakousko-uherských vojsk.

      Nový velitel 1. srbské armády generál ?. Miši? zahájil ofenzívu 2. prosince, a?koli tentý? den rakousko-uherská vojska dobyla Bělehrad. K 5. prosinci 1914 bylo ovládnuto poho?í Suvobor a zabráněno postupu rakousko-uherských vojsk z jihovýchodu do údolí ?eky Kolubary a k Valjevu. Generál Miši? byl 4. prosince povýšen na vojvodu. Dunajská divize 1. srbské armády obešla 6. 12. poho?í Maljen a p?ešla komunikaci spojující U?ici s Valjevem na postupu k Valjevu z jihozápadní strany. Moravská a Drinská divize 1. srbské armády postupovala k Valjevu z jihovýchodní strany od Ljigu v sou?innosti se 3. armádou. 3. armáda jen do 7. prosince p?i postupu k Valjevu zajala p?es 6 500 rakousko-uherských d?stojník?, podd?stojník? a vojín?.

      Generál Potiorek vydal 7. 12. rozkaz, aby 6. armáda zahájila ofenzívu a udr?ela linii fronty poho?í Povlen-Valjevo-?eka Kolubara-Bělehrad a aby 13., 15. a 16. armádní sbory udr?ely své pozice. Vojvoda Putnik p?ikázal 1. srbské armádě vytla?it nep?ítele na linii Kolubara-Valjevo, 3. armádě spole?ně s Drinskou divizí udr?et trojúhelník město Ljig, soutok Kolubary s ?ekou Ljig a Valjevo, 2. armádě z?stat v záloze a být p?ipravena k útoku na Kolubaru. U?ická divize měla za úkol vytla?it nep?ítele z prostoru Ra?an-Kosjeri?. 8. prosince 1914 ráno zahájila 1. srbská armáda postup k Valjevu, na linii Valjevo - Divci zlomila odpor a tého? dne ve?er vstoupila do města. 9. prosince bylo obsazeno celé město. K 9. prosinci 1914 utrpěla rakousko-uherská vojska porá?ku na linii ?eky Driny na západě a? po poho?í Kosmaj. Srbská ofenzíva skon?ila 15. prosince 1914 osvobozením Bělehradu, vítězná Kolubarská bitva návratem srbských vojsk na hranice Dunaje, Sávy a Driny .

      V kapitole knihy cele věnované dějinám Valjeva a okolí vztahující se k období první světové války popisuje Z. Rankovi? nezměrné utrpení civilních obyvatel města i p?íslušník? srbské armády a zajatc? následkem vypuknutí infek?ních nemocí. V celém Srbsku zahynulo na epidemie 100 000 civilist?, 30-35 000 voják? a 30 000 vále?ných zajatc?.

      Z. Rankovi? rozsáhle cituje z ?lánku srbského noviná?e V. M. Jovanovi?e opublikovaného 9. prosince 1914 v listu „Politika“ popisujícího hr?zy ve městě, zejména hromady nepoh?bených mrtvých v budově gymnázia, v budově městské nemocnice a v kasárnách 15. a 17. pluku. Tehdejší zpravodaj „Politiky“ obviňuje „špinavé a zavšivené Rakušáky“, ?e zanesli do města tyfus a choleru a p?i ústupu zanechali ve Valjevu témě? t?i a p?l tisíce svých nemocných a raněných . Následně autor uvádí celá jména léka?? místního p?vodu, léka?? nep?átelských armád i neutrálních stát? (nap?. zdravotnické mise USA) zem?elých ve Valjevu na epidemie v období leden – únor 1915 . 5. dubna 1915 zem?ela na tyfus p?ímo ve Valjevu významná srbská malí?ka Nadě?da Petrovi? (1873-1915), která zde slou?ila jako dobrovolná zdravotní sestra. Vojenské hroby ve Valjevu se staly největšími vále?nými h?bitovy na území Srbska.

      Kniha Z. Rankovi?e obsahuje i dobové snímky ulic a budov města v?etně gymnázia, kasáren, pivovaru a jeskyně, kde byl J. Janda na výletě.

      4. zá?í 1915 se Bulharsko za p?íslib obrovských územních zisk? p?ipojilo k Úst?edním mocnostem. 6. zá?í 1915 vrhlo na Srbsko 4 divize, Rakousko-Uhersko a Německo po šesti divizích. Ofenzívu ve směru od Sremu a severovýchodní Bosny vedla 3. rakousko-uherská armáda, z ji?ního Banátu 11. německá armáda a ze západního Bulharska vyrazila 1. a 2. armáda, vše o síle 800 000 voják? pod vrchním velením německého polního maršála A. von Mackensena (1849-1945). Srbsko na 1 150 km fronty disponovalo ji? jen 300 000 vojáky, rozdělenými do operativních skupin. Kone?ný útok proti Srbsku byl zahájen 5. ?íjna 1915, ji? 10. ?íjna byl po krvavých bojích a bombardování jednotkami Mackensena dobyt Bělehrad. Za další dva týdny po obsazení linie ?ajetina-poho?í Rudnik-poho?í Suvobor-Topola-Arandelovac-Palanka-Petrovac na Moravě vojsky Úst?edních mocností bylo o výsledku operace rozhodnuto.

      Ústup srbských vojsk do Albánie a ?erné Hory a utrpení civilního obyvatelstva za okupace je nazýváno „Srbskou Golgotou“. Z vále?ného i morálního hlediska se jednalo o slo?ité rozhodnutí, motivované ?ádostí o poskytnutí pomoci ze strany Dohody a obnovením bojeschopnosti srbské armády. Valjevo bylo Srby opuštěno 22. ?íjna a rakousko-uherská vojska je okupovala o t?i dny později. Okupa?ní správa za?ala tvrdě stíhat místní obyvatelstvo. K osvobození došlo a? 31. ?íjna 1918.

      Srbská vláda opustila Srbsko 24. listopadu, do Skadaru p?ijela 28. listopadu 2015. Vrchní velení ozbrojených sil odešlo 26. listopadu, do Skadaru p?ibylo 6. prosince 1915. Anabáze témě? 115 000 voják? a d?stojník? probíhala do 21. ledna 1916, od ?íjna 1915 do ledna 1916 ?inily ztráty v boji a na ústupu 70 000 voják?.

      V lednu 1916 vláda a vrchní velení (zejména princ-regent Alexandr) obvinily z chyb generální štáb, který byl v?etně ná?elníka R. Putnika odvolán. Novým ná?elníkem byl jmenován bývalý velitel 1. armády generál P. Bojovi? (1858-1945), 20. ?ervna 1918 jej vyst?ídal vojvoda ?. Miši?.

      Slovník, vysvětlivky, komentá?e

      abfertigung něm. zde: p?evzetí rozkaz? a pošty, odevzdání hlášení na velitelství voj. sboru

      ablézung něm. vyst?ídání ve slu?bě

      akcesist (akcezist) ?ekatel ú?ednického místa, kancelá?ský podú?edník, zapisovatel

      Albrechtské (Štefánikovy) kasárny kasárna arcivévody Albrechta v Praze na Smíchově, dnes Justi?ní palác

      alejkum salem („mír i Tobě“) odpově? na pozdrav „salem alejkum“

      Amerikáni zde: ?echoameri?ané bojující v legiích, té? jednotky americké armády ú?astnící se boj? 1. světové války v Evropě

      anilinová barva tehdy jedovatá, vyrobená na bázi aminobenzenu, benzenaminu ?i fenylaminu

      aparát zde: za?ízení pro dezinfekci osob a šatstva

      apparatsmann zde: pomocník p?ipravující raněného k operaci

      Arnauti hist. turecké ozna?ení Albánc? a obyvatel p?ilehlých horských oblastí, p?v. zejména voják? slou?ících v turecké armádě

      Arumuni (moderní ozna?ení národa) p?íslušníci románského národa ?ijící rozptýleně v oblasti ji?ního Balkánu, zejména v severním a st?edním ?ecku, Makedonii, jihozápadním Bulharsku, ji?ní a st?ední Albánii. Vlachs (st?edověký termín), v ?ecku jsou ozna?ováni jako Vlahoi, v Albánii jako Vllehe. V Albánii je jejich po?et dnes odhadován na 200 000. Hovo?í arumunštinou, latinským jazykem blízkým rumunštině, jazyk má mnoho dialekt?. V sou?asné době p?es snahu o?ivit jazyk probíhá asimilace s většinovým obyvatelstvem balkánských stát?. Věnovali se zejména pastevectví, stavěli svá obydlí z proutí.

      arsenál zbrojnice

      Asinara ostr?vek ve St?edozemním mo?i rozkládající se severozápadně od Sardinie, rozloha 51, 9 km2 stanice, vězení, místo internace zajatc? v 1. světové válce, místo internace etiopské nobility v době italské okupace Etiopie. Vězení uzav?eno v r. 1997. V sou?asnosti není osídlen, spole?ně s p?ilehlými vodami vyhlášen národním parkem. . Od r. 1885 v majetku italského státu, slou?il jako karanténní stanice, vězení, místo internace zajatc? v 1. světové válce, místo internace etiopské nobility v době italské okupace Etiopie.  Vězení uzav?eno v r. 1997. V sou?asnosti není osídlen, spole?ně s p?ilehlými vodami vyhlášen národním parkem. 

      Autrichiens fr. Rakušáci

      batalion pluk

      bergsalié?i oddíly italské armády vytvo?ené v 1. pol. 19. století, vysoce mobilní jednotky lehkých st?elc?. Sou?ástí uniformy byl klobouk se širokou obrubou zdobený ?ernými kohoutími péry. V 1. sv. válce jich bojovalo asi 210 000.

      bitva na ?ece Kolubara 3.-14.12.1914; vítězství Srbska nad rakousko-uherskou armádou bez ohledu na její po?etní p?evahu. 1. srbská armáda obsadila 9. 12. Valjevo. Srbové zajali 76 000 nep?átelských voják?. Srbský velitel ?. Miši? byl povýšen na vojvodu, O. Potiorek byl odvolán a nahrazen arcivévodou Ev?enem jako nejvyšším velitelem balkánské armádní skupiny. Dalších 10 měsíc? Rakousko proti Srb?m nevystoupilo. Síly byly p?esunuty na italskou frontu. Ztráty Srbska spolu s epidemií tyfu v zimě 1914-1915 srbskou armádu oslabily a v roce 1915 z?stala v defenzívě spoléhajíc na pomoc spojenc?, která však nep?išla.

      boerský búrský, p?ipomínající klobouky Búr? z období anglo-búrské války na p?elomu 19. a 20. stol.

      cimprlich něm. choulostivý, rozmazlený, ned?tklivý

      cugsfíra něm. Zugsf?hrer, ?eta?

      ?i?a srbo-chorv. sta?ík, strýc

      ?aur nevě?ící, zejména k?es?an (ozna?ovaný takto vyznava?i islámu)

      desentér desertér

      Deutschmeist?i zde: 4. dělost?elecký pluk (zal. na konci 17. st.) rakousko-uherské armády

      dienstreglamá něm., fr. slu?ební ?ád

      Etappentrainzug něm. zde: vojenský konvoj p?epravující mu?stvo a vojenský materiál

      fasunk, fasuňk náklad na voze, p?íděl potravin

      feldkurát vojenský kněz

      feldruf něm. heslo (hist.: polní p?íhlas)

      feldšpitál něm. polní nemocnice

      feldvébl, felák něm. (Feldwebel) šikovatel

      febris recurrens návratná hore?ka, st?ídání hore?natých stav? s 1–2 dny normální teploty (typicky p?i malárii, b?išním tyfu)

      flota námo?nictvo

      Foch, Ferdinand (1851-1929), francouzský maršál, hrdina 1. světové války, v b?eznu 1918 jmenován vrchním velitelem Spojeneckých sil. Pod jeho velením byl zastaven postup německých jednotek v druhé bitvě na Marně v ?ervenci 1918 a zahájen protiútok. V listopadu 1918 p?ijal německou kapitulaci v ?elezni?ním vagónu v Compiègne. Hrál d?le?itou roli na Pa?í?ské mírové konferenci.

      fortšristmesif zkomol. dle p?edpisu

      fráter zde: kněz s ni?ším svěcením

      gruppo it. zde: oddělení

      halt! něm. povel zastavit, stát!

      Hindenburg, Paul von (1847 - 1934), německý polní maršál, významná osobnost 1. světové války, prezident Německa v letech 1925 -1934. V pamětech J. Jandy jeden z voják? p?ipomíná vítězství Hindenburga nad Ruskem v bitvách u Tannenbergu a u Mazurských jezer v roce 1914 a krutost v??i nep?átelským voják?m.

      Hroby v dáli vále?ná iniciativa setníka Lenze, stavba pomník? (kenotaf?) na frontách zahynulým voják?m v místě jejich p?vodu. Vytratilo se z obecného povědomí.

      infanterie dělost?electvo

      Janin, Pierre-Thiébaut-Charles-Maurice (1862-1946), od dubna 1916 francouzský generál a vojenský velitel. Vedoucí francouzské vojenské mise na Sibi?i v době ruské ob?anské války. Nositel ?ádu bílého lva (1923).

      jednoro?ák jednoro?ní dobrovolník

      ka?amak kaše, p?ipravovaná zejm. z kuku?i?né mouky

      kamot rak. zde: se?azený, nastoupený, upravený

      kantina zde: prodejna pro zajatce

      kaprál it. (Korporal) ni?ší vojenská hodnost, desátník

      kavalerie jezdectvo

      kellner něm. ?íšník

      komisárek vojenský chléb kyselé chuti

      komita p?íslušník srbských partyzánských jednotek („komite“, major Vojislav Tankosi?) p?vodně bojujících v Makedonii proti osmanským jednotkám

      konduktér pr?vod?í

      korpskomando, korpskomanda něm. velení vojenského sboru

      Kronprinz něm. zde míněn korunní princ Bed?ich Vilém (1882 – 1951), syn německého císa?e Viléma II.

      ku?a srb. d?m

      kuláš zast. guláš

      Kunte, Ladislav (1874-1945), děde?k?v bratranec L. Kunte byl významným ?initelem protirakouského i protifašistického odboje. Spoluzakladatel Volné myšlenky, redaktor ?asu a Národního osvobození. Za okupace spolupracoval pod pseudonymem ?eněk Věrný s ilegálním ?asopisem V boj. Od r. 1940 vězněn, zejména v Ebrachu. Zem?el ve Straubingu p?i pochodu smrti v roce 1945. Publikoval p?edevším na téma úlohy nábo?enství v moderní spole?nosti, jeho práce se vyzna?ují vyt?íbeným a i dnes ?tivým stylem. Nap?. viz na internetu dostupné vzpomínky na Jana Herbena.

      lágrovat něm.tábo?it

      lajtnant něm. (Leutnant) poru?ík

      landšturmák něm. ( Landsturm) ?len domobraneckého vojska

      landwehrák, landvérák něm. (Landwehr) ?len zeměbraneckého vojska

      Lejhanec, Václav, rakousko-uherský diplomat, v období 1. světové války konzul v Dra?i (Durres). Dra? tehdy byla tehdy sídelním městem albánského kní?ete W. Wieda a hlavním městem Albánského kní?ectví. P?ešel do ?eskoslovenské zahrani?ní slu?by, v letech 1919-1921 nap?. p?sobil jako vedoucí ú?adu delegáta ?SR v Ma?arsku. Generálním konzulem v Dra?i byl v té době Alfred Rappaport (1868-1946).

      lettres fr. dopisy

      losung něm. zde: heslo dne

      mantl něm. vojenský pláš?

      marodní kniha něm. kniha nemocných

      marodvisita něm.návštěva nemocného u léka?e

      maršbatalion prapor s pozdějším datem mobiliza?ní a pochodové pohotovosti, slo?ený většinou ze zálo?ník?, ur?ený k doplnění ztrát, p?ipravující se k p?esunu na frontu (pochodový prapor)

      maršrúta něm. pově?ení k pracovní cestě

      mantúra vojenský oblek

      merhaba arab., tur. uvítání, pozdrav („vítej!“)

      Miši?, ?ivojin (1855-1921) srbský polní maršál (vojvoda) a nejúspěšnější srbský vojenský velitel v období 1876-1918. Velel 1. srbské armádě v bitvě na ?ece Kolubá?e (1914), ú?astnil se velkého ústupu p?es hory do Albánie v zimě 1915-1916, porazil a donutil k ústupu bulharskou armádu v bitvě u Gorniceva v roce 1916 a p?i pr?lomu soluňské fronty v zá?í 1918 byl ná?elníkem nejvyššího velení. Poté ná?elník generálního štábu armády Království Srb?, Chorvat? a Slovinc?.

      náredník (srbský felák) ni?ší srbský d?stojník

      obrlajtnant něm. nadporu?ík

      oficírsmená? něm., fr. d?stojnická kuchyně

      ohne Schritt něm. postup vp?ed nikoli pochodovým krokem (nebezpe?í rozkolísání vratkého mostu, „break step“)

      para, krejcar drobné mince srbské/rakouské

      pasírka něm. povolenka

      Paši?, Nikola (1845 -1926), významný srbský politický ?initel a diplomat, pětinásobný p?edseda vlády srbského království, první (celkem t?ikrát) p?edseda vlády Království Srb?, Chorvat? a Slovinc?. V pamětech vzpomínán pro sv?j mohutný krásný plnovous.

      pelerína it. pláštěnka, volný pláš? bez zapínání

      Petar I., Karadjordjevic (1844 – 1921), 1903 – 1918 poslední srbský král, první vládce Království Srb?, Chorvat? a Slovinc? (1918 – 1921)

      Pferdespital něm. koňská ošet?ovna

      piklhaubna něm. pruská vojenská helma s kovovým hrotem na vrcholu

      piksla něm. zde: kryt poloosy kola vozu

      pionérsébl něm. vojenská šavle, sou?ást výzbroje

      pioný?i, pioné?i něm. zde: ?enisté

      posichrovat něm. pojistit, zajistit

      Potiorek, Oskar (1853-1933) rakousko-uherský vojenský ?initel. 1911-1914 guvernér v Bosně a Hercegovině, svědek atentátu na následníka tr?nu Františka Ferdinanda d´Este 28.6.1914. 1914 vrchní velitel rakousko-uherské armády v srbské kampani, pora?en v bitvě u Ceru a na ?ece Kolubá?e, 1.1.1915 zbaven vrchního velení

      profesor P. známý pra?ský léka?, profesor, dle svědectví pamětí na frontě lé?il zp?sobem nevybo?ujícím z praktik vojenského „lé?itelství“ bě?ného v rakousko-uherské armádě

      Putnik, Radomir (1847-1917) srbský polní maršál, ná?elník generálního štábu srbské armády v období balkánských válek a 1. světové války. Ú?astník všech válek, vedených Srbskem v letech 1876-1917. V ?íjnu 1915 po zahájení ofenzívy spojených rakousko-uherských, německých a bulharských sil o 300 000 mu?? pod velením polního maršála A. von Mackensena rozhodl Putnik 31.10.1915 o ústupu srbských armád. Poslední boje byly vedeny na Kosově poli (19.- 24.11.). 25. listopadu kone?né rozhodnutí o ústupu p?es albánské hory. 155 000 voják? došlo do p?ístav?. V lednu 1916 byl odvolán z postu a zem?el v Nice.

      rakije pálenka

      raport hlášení

      rast něm. odpo?inek

      Rauberinsel něm. loupe?nický ostrov

      règime de faveur fr. zde: zvýšený p?íděl jídla na osobu a den

      Regimentsarzt (Reg. Arzt) něm. plukovní léka?

      rekonvalescent lat. zotavující se pacient

      Reserve Feldmaroden Haus něm. rezervní polní nemocnice

      Ristung něm. výzbroj

      salem alejkum arab.uvítací muslimský pozdrav „salam alejkum“ („mír s vámi / vám“), odpově? „alejkum salam“

      saniterák vojenský ošet?ovatel

      separace oddělení

      studovat zde: zabavit

      Slavonie ní?inné úrodné území rozdělené mezi Chorvatsko a Srbsko, historická země le?ící mezi ?ekami Drávou, Sávou a Dunajem

      Stationskomando něm. posádkové velení

      stra?ár srb. strá?ce

      štram něm. fešně, švihácky, upraveně, dle p?edpisu

      Šnejdárek, Josef (1875-1945) generál ?s. armády, 1899 vstoupil do fr. cizinecké legie, v době formování 21. st?eleckého pluku jmenován pomocníkem velitele pluku

      Šváb, švába srbské pohrdavé ozna?ení voják? nep?átelské rakousko-uherské armády bez ohledu na jejich národnost

      tagskaprál něm.kaprál v denní slu?bě

      tagwach něm.budí?ek

      therový papír (térový) asfaltem napuštěný, pou?ívaný v nedávné době zejména na izolaci st?ech

      trén něm.vojenský zásobovací oddíl, vozatajstvo

      t?etí výzva vojáci povolaní do slu?by ve t?etím kole, většinou zálo?níci věkově starší

      Vergatěrung něm. p?v. Vergatterung, vojenský signál, povel ke shromá?dění vojska na ur?ené místo, poplach, nástup

      Verpflekscetl něm. poukaz na ošet?ení

      Vilém II. (1859-1941), německý císa? a pruský král v letech 1888-1918

      Vopi?ka, Karel (1857-1935), úspěšný ?echoameri?an, podnikatel, ?editel a později spoluvlastník pivovaru Atlas Brewery v Chicagu, ve?ejný ?initel. Dle ?lánku opublikovaného ?echoamerickým listem Denní hlasatel dne 16.8.1913 byl „ Charles“ Vopi?ka tohoto dne navr?en Státním departmentem na funkci budoucího velvyslance USA v Rumunsku, Srbsku a Bulharsku. Po následném jmenování prezidentem W.Wilsonem zastával funkci v letech 1913-1920. ?len ?eskoslovenské národní rady v Pa?í?i. Viz nejnověji knihu Czechs of Chicagoland. Ed. by M.Sternstein. Charleston, SC., Arcadia Publishing, 2008. 127 pp. ISBN 13 9780 7385 5178 4.

      wendlovka, vendlovka (dle konstruktéra Werndla) puška zadovka pou?ívaná v rakousko-uherské armádě

      z?ídla u Padovy Euganee Terme, lázeňská oblast jihozápadně od města Padovy v severní Itálii

      zuávský pluk, zuávové obecně koloniální vojáci muslimského vyznání, jednotky lehkých st?elc? francouzské armády zalo?ené v 1. pol. 19. století v Al?írsku s nápadnou orientální pokrývkou hlavy, v době 1. světové války slou?ili v khaki uniformě a hlavu jim pokrýval ?ervený fez

      zupák voj.slang p?ezdívka podd?stojníka, zejm. šikovatele

      วิ ส ต้า คอ ล ลา เจน วิธี ทํา ส ครับ มะขาม สิว ซี ส ครีม บํา รุ ง ผิว ลด ริ้ว รอย ทา คา ระ คอ ล ลา เจน รักษา สิว ส เตี ย รอย ด์ ด้วย ตัว เอง ส ครับ ผิว ขาว จริง รอย แดง สิว รอย ดำ สิว ครีม ทา ก่อน นอน หน้า ขาว เซ รั่ ม บํา รุ ง ก่อน แต่งหน้า tarte รองพื้น ครีม บํา รุ ง ผู้ชาย กลางคืน อร่อย together ราคา รักษา แผล สิว แป้ง ผสม รองพื้น bsc แป้ง ผสม รองพื้น nars สูตร ท รี ท เม้น ท์ ผม รองพื้น สำหรับ คน มี ริ้ว รอย เซ รั่ ม หลุม สิว รักษา รอย ดำ จาก สิว ครีม ทา หน้า ผู้ชาย หน้า ขาว วิธี ส ครับ ผิว คอ ล ลา เจน ผง การ บำรุง ผิว กาย น้ํา มัน บํา รุ ง ผม ดัด เซ รั่ ม นางงาม ณ วั ฒ น์ ราคา ครีม บำรุง ผิว ก่อน นอน อา บา โลน ผสม คอ ล ลา เจน เป ป ไท ด์ รองพื้น เม เบ อ ลี น เซ เว่ น แบ ล็ คม อ ร์ คอ ล ลา เจน คิว เท น ดี ไหม สูตร บำรุง หน้า ครีม ให้ ความ ชุ่มชื้น pantip แป้ง ผสม รองพื้น กิ ฟ ฟา รี น รี ฟิ ล ทํา ให้ ผม มี น้ํา หนัก เงา งาม คอ ล ลา เจน สกัด เย็น ใน เซ เว่ น น้ํา มัน บํา รุ ง ผิว กาย คอ ล ลา เจน ช่วย เรื่อง อะไร lancome teint idole ultra wear foundation รีวิว คอ ล ลา เจน ดูด ซึม ดี ที่สุด ชิ ตะ คอ ล ลา เจน รีวิว cream บํา รุ ง ผิว หน้า ต่อ เล็บ โพ ลี่ เจ ล รักษา สิว ราชเทวี แป้ง ผสม รองพื้น สํา ห รับ ผิว แห้ง หมัก ผม หลัง ทํา สี เซ รั่ ม น่า ใช้ รองพื้น guerlain parure gold ขนาด ทดลอง ใช้ ครีม บํา รุ ง หน้า อะไร ดี สูตร ผม สวย มี น้ํา หนัก ครีม บํา รุ ง หน้า ขาว ใส 2020 เซ รั่ ม ใช้ ก่อน แต่งหน้า น้ํา มะกอก หมัก ผม รองพื้น ปี 2020 แป้ง ผสม รองพื้น กิ ฟ ฟา รี น รี ฟิ ล คอ ล ลา เจน 2000 เซ เว่ น ส ครับ หน้า เซ เว่ น แนะ นํา เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า ครีม ทา หน้า สูตร อ่อนโยน รีวิว ครีม ลด รอย สิว ใน วัต สัน ครีม ทา กลางวัน ยี่ห้อ ไหน ดี เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า แห้ง รองพื้น ใน 7 เซต ดูแล ผิว หน้า ซี รั่ ม คือ สิว ฮอร์โมน หาย ตอน ไหน รองพื้น นา มิ ซอง ขาว รองพื้น cb ดี ไหม รีวิว แป้ง รองพื้น รองพื้น ของ nars เลเซอร์ รอย สิว ที่ หลัง เซ รั่ ม หน้า ขาว รีวิว คอ ล ลา เจน โจ จู รองพื้น ดา ริ กะ รองพื้น เหมาะ กับ คน เป็น สิว ท รี ท เม้น ท์ เคลือบ เงา ผม บำรุง เครา ติ น คอ ล ลา เจน ชิ ดะ ราคา รองพื้น ชา แน ล รองพื้น สํา ห รับ รับ ปริญญา กันแดด รองพื้น cute press ครีม กลางวัน ที่ ดี ที่สุด รอง พื้นที่ ใช้ ดี ใน เซ เว่ น ครีม บํา รุ ง หน้า หน้า ใส แป้ง รองพื้น ยี่ห้อ ไหน ดี 2019 รองพื้น mac studio fix nc25 ครีม บำรุง ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น ใน เซ เว่ น ตัว ไหน ใช้ ดี รีวิว คอ ล ลา เจน เซ เว่ น ครีม หน้า ขาว ทา กลางคืน รองพื้น คุม มัน ถูก และ ดี เซ รั่ ม ปิด เกล็ด ผม ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น jovina รีวิว พัน ทิป รองพื้น fenty beauty รีวิว ส ครับ ผิว ใน เซ เว่ น แอ ส ต้า คอ ล ล่า รองพื้น ผิว สวย 2019 รองพื้น zhe ดี ไหม pantip ครีม eucerin กลางคืน คอ ล ลา เจน เป ป ไท ด์ ท รี ท เม้น ท์ ผม แห้ง สิว อุด ตัน สิว ผด ครีม บำรุง ผิว หน้า กลางวัน แป้ง lancome teint miracle คอ ล ลา เจน เซ เว่ น pantip รีวิว รองพื้น ศรีจันทร์ แบบ ซอง ท รี ท เม้น ท์ เคลือบ เงา ผม ไอ เท ม รักษา สิว ครีม บํา รุ ง หน้า อ่อนโยน คอ ล ลา เจน 10000 mg ครีม ผิว หน้า ครีม บำรุง หน้า ผิว แห้ง รองพื้น rubera รีวิว รองพื้น laneige เจ ล แต้ม สิว ผด รองพื้น เป็น สิว ต่อ เล็บ โพ ลี่ เจ ล ดี ไหม รองพื้น fenty เซ รั่ ม ยี่ห้อ ไหน ดี pantip 2020 เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว หน้า ตัว ไหน ดี คอ ล ลา เจน q10 รองพื้น ไข่ปลา คา เวี ย ร์ พัน ทิป คอ ล ลา เจน เป ป ไท ด์ คือ ยา รักษา ฝ้า กระ รองพื้น แม ท คุม มัน ส ครับ ขมิ้น คอ ล ลา เจน วัต สัน รองพื้น ควบคุม ความ มัน ครีม บํา รุ ง หน้า วัย 30 นี เวี ย luminous 630 รีวิว คอ ล ลา เจน เกาหลี ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น เนียน deesay รีวิว แป้ง แม ค nc20 แป้ง estee ข้าวต้ม มัด อร่อย pantip รองพื้น งาน ผิว ราคา ถูก คา แรง รองพื้น รองพื้น คุม มัน รีวิว ท รี ท เม้น ท์ ลด ผม ฟู ลด สิว ที่ หลัง เซ รั่ ม ณั ช ชา อย เซ รั่ ม น่า ใช้ แค ริ่ ง แฮ ร์ โทนิค เซ รั่ ม นางงาม ทา หน้า kiehl's dark spot 100ml ราคา อั ล ติ เมท คอ ล ลา เจน โกลด์ ต่อ เล็บ อะ ค ริ ลิ ค ราคา บำรุง ผม ให้ สวย ราคา รองพื้น เร ฟ ลอน estee double wear รีวิว chanel ultra le teint ราคา แป้ง kate zero รีวิว คอ ล ลา เจน ผิว ขาว ปลอดภัย โร จู คิ ส สีชมพู แบบ ซอง ใช้ ครีม บํา รุ ง หน้า อะไร ดี ครีม บํา รุ ง หน้า วัย 30 ครีม กลางคืน ลด ริ้ว รอย เลเซอร์ สิว ไต ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ออ แก นิ ค ไตร เป ป ไท ด์ รองพื้น ซิ วัน นา ยืด ผม เครา ติ น กี่ ชั่วโมง ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ผิว มัน คอ ล ลา เจน แบบ ไหน ดี รองพื้น สํา ห รับ ผิว แห้ง ราคา ถูก ส ครับ ผิว ยี่ห้อ ไหน ดี 2019 แผล สิว รองพื้น แตงโม pantip ส มู ท อี เซ รั่ ม ลด รอย ดํา รอย แดง จาก สิว ครีม บำรุง หน้า เกาหลี รองพื้น mille line รีวิว ยา ทา ลด รอย สิว เซ รั่ ม มะพร้าว สูตร บำรุง หน้า ที่ อร่อย ที่สุด รองพื้น ผิว เหลือง นารา คอ ล ลา เจน รีวิว แป้ง เม ย์ เบ ล ลี น ฟิต มี รองพื้น mille line รีวิว รองพื้น อันเดอร์ โทน ชมพู รีวิว ysl all hours foundation คอ ล ลา เจน ถูก และ ดี ออ ล ลี่ เซ รั่ ม เซ รั่ ม ลด ความ มัน บน ใบหน้า รองพื้น superstay บำรุง ผม ให้ มี น้ำหนัก ลด รอย สิว รอย ดํา รอย แดง เซ รั่ ม ณั ช ชา ใช้ ดี มั้ ย อ อย ล์ ใส่ ผม ดัด รองพื้น นา มิ สูตร ใหม่ รองพื้น สำหรับ คน มี ริ้ว รอย ศรีจันทร์ รองพื้น เจ้า หญิง รองพื้น ออ ร่า ริ ช แบบ ซอง เซ รั่ ม พอ น ด์ ครีม ทา หน้า ธรรมชาติ ครีม ทา หน้า แห้ง ลอก สูตร หมัก ผม นุ่ม สลวย ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า เคาน์เตอร์ แบรนด์ บํา รุ ง ผม ให้ ตรง อ อย บำรุง หน้า lucia รองพื้น รีวิว สิว อุด ตัน หน้าผาก รอย ดํา จาก สิว บํา รุ ง ผิว หน้า ให้ ชุ่มชื่น รองพื้น หน้า มัน เป็น สิว แนะนำ ครีม บำรุง หน้า คอ ล ลา เจน โกลด์ รองพื้น สาว ผิว แห้ง เซ รั่ ม น่า ใช้ รีวิว คอ ล ลา เจน ผิว ขาว ขนมปัง กรอบ วังหลัง เซ รั่ ม ใส่ ผม loreal คอ ล ลา เจน กาละแม โร จู คิ ส กระชับ รู ขุม ขน pantip รองพื้น รู ขุม ขน กว้าง เซ รั่ ม q10 ราคา รองพื้น fit me รองพื้น tarte sea รีวิว เซ รั่ ม แก้ หน้า หมอง ยู มิ โกะ คอ ล ลา เจน รองพื้น มิวสิค ฟ ลาว เวอร์ skin up liquid foundation merrezca รีวิว shu uemura unlimited foundation รีวิว 754 ออ ล ลี่ เซ รั่ ม แป้ง ผสม รองพื้น innisfree aesop parsley seed serum รีวิว รองพื้น ชา นี รองพื้น bsc bio perfect แป้ง ผสม รองพื้น กิ ฟ ฟา รี น รี ฟิ ล สิว หัว ช้าง รักษา รองพื้น eglips รีวิว ต่อ เล็บ เจ ล คอ ล ลา เคน โกะ แก้ สิว คอ ล ลี่ พลัส เซ รั่ ม หน้า ขาว ใส รองพื้น ลู เซี ย ราคา รักษา หลุม สิว เซ รั่ ม ample เซ รั่ ม ลด รอย สิว จุด ด่าง ดำ q double serum pantip รองพื้น ล อ รี อั ล รีวิว ครีม บํา รุ ง ผิว ชาย เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม เครา ติ น รองพื้น เค ที่ ด อ ล ล์ แบบ ซอง รองพื้น cozme ดี ไหม เลเซอร์ รอย สิว ที่ไหน ดี 2019 รองพื้น แตงโม รีวิว รอย ดำ สิว ครีม ผิว หน้า คอ ล ลา เจน เชน ธ นา estee lauder foundation รีวิว revlon photoready candid foundation รีวิว ช่วย แนะนำ ครีม รักษา ฝ้า กระ ด้วย ไน ท์ ครีม สํา ห รับ อายุ 50 รองพื้น เม อ เร ส ก้า แบบ ขวด 10 อันดับ รอง พื้นที่ ดี ที่สุด คอ ล ลา เจน แมก ซ์ รองพื้น dermacol ซื้อ ที่ไหน สิว อักเสบ ที่ คาง pantip คอ ล ลา เจน กิ ฟ ฟา รี น ตัว ไหน ดี อร่อย ท่าดินแดง รองพื้น พระจันทร์ หน้า เงา ครีม บํา รุ ง หน้า ให้ แข็งแรง ล อ ร่า เม อ ซิ เออ รองพื้น ครีม ทา ผิว ลด ริ้ว รอย เป็น สิว ไม่ หาย สัก ที รองพื้น laura mercier candleglow รีวิว เซ รั่ ม แพลง ตอน ยา รักษา รอย สิว ครีม แตงกวา พลัส อภัย ภูเบศ ร เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม perfect เซ รั่ ม น้ำผึ้ง รองพื้น เค ที่ ด อ ล ล์ คอ ล ลี่ คอ ล ลา เจน รองพื้น deesay ดี ไหม แป้ง kate zero รีวิว หมัก ผม ใน เซ เว่ น บำรุง ผม ให้ มี น้ำหนัก แป้ง estee lauder double wear รองพื้น kate secret skin maker zero รีวิว การ รักษา หลุม สิว ครีม บํา รุ ง หน้า ผิว ผสม คอ ล ลา เจน บาย วัต สัน รีวิว รีวิว รองพื้น mille ครีม ผิว หน้า ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า กลางคืน ยี่ห้อ ไหน ดี สูตร หมัก ผม นิ่ม เซ รั่ ม น่า ใช้ ปัญหา สิว แป้ง เฌอ เบ ญ คอ ล ลา เจน แอ ม เว ย์ คอ ล ลา เจน เอ โอ ว่า เพียว คอ ล ลา เจน ดี ไหม รองพื้น benefit hello happy รองพื้น ปกปิด เซ เว่ น ทํา ผม เกลียว เซ รั่ ม ว่า น ปลาดาว รักษา สิว ผด ผื่น อุด ตัน รองพื้น etude double lasting ดี ไหม รีวิว รองพื้น ซอง ใน เซ เว่ น ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า กลางคืน วัต สัน merrezca foundation รีวิว ต่อ เล็บ pvc ราคา เซ รั่ ม ส้ม ใส สิว อักเสบ ที่ คาง เซ รั่ ม โซล ซู collagen รีวิว ครีม บำรุง ผิว หน้า ถูก และ ดี สิว เป็น ไต สิว ส เตี ย รอย ด์ เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม เสีย มาก ยี่ห้อ ไหน ดี เซ รั่ ม ผิว หน้า ผู้ชาย น้ํา คอ ล ลา เจน รองพื้น guerlain parure gold ขนาด ทดลอง เซ รั่ ม ลด ความ มัน บน ใบหน้า รองพื้น mti แบบ ซอง อา ร์ แกน อ อย ล์ บำรุง ผม รองพื้น mti joy รีวิว pantip เว เน่ คอ ล ลา เจน ครีม บำรุง ผิว สำหรับ ผู้ชาย เจ ล แต้ม สิว ผด ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า เป็น สิว สิว อุด ตัน หัว ดํา รองพื้น ผิว สวย 2020 บำรุง ผิว หน้า หนาว ครีม บำรุง หน้า ผิว แพ้ ง่าย ท รี ท เม้น ท์ ผม ตรง มี น้ํา หนัก ไน ท์ ครีม สํา ห รับ คน เป็น สิว ไตร ลา จิ น่า 10x รีวิว ครีม บํา รุ ง สํา ห รับ ผิว มัน รองพื้น แบบ ตลับ เซ รั่ ม คิว ดี ไหม รองพื้น ซิ ส ต้า รองพื้น counter brand คอ ล ลา เจน ถูก และ ดี รองพื้น ไม่ อุด ตัน ผิว รองพื้น wet n wild ผิว ขาว เหลือง เพียว ริ ก้า ด รา ก้อน บ ลัด รีวิว บำรุง ผิว ก่อน นอน รีวิว ครีม ลด รอย สิว collagen by watsons รีวิว ส ครับ ก ลู ต้า มะขาม บำรุง ผิว ผู้ชาย คอ ล ลา เจน ใบ เฟิร์น รีวิว รองพื้น ter ครีม บำรุง ผิว หน้า มัน รองพื้น รับ ปริญญา หน้า มัน dd รองพื้น รีวิว รองพื้น bourjois รุ่น ใหม่ ลด รอย ดำ จาก สิว รองพื้น bourjois ขวด เหลี่ยม รองพื้น bk acne หลัง ยืด ผม หมัก ผม ได้ ไหม ไซ โก โนะ คอ ล ลา เจน พัน ทิป covermark รีวิว รองพื้น kate ราคา สูตร หมัก ผม แห้ง แตก ปลาย เซ รั่ ม มะหาด หน้า ใส ท รี ท เม้น ท์ ผม แห้ง เสีย ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น สํา ห รับ คน ผิว ค ล้ํา เซ เว่ น ครีม ทา หน้า แห้ง ลอก ครีม ทา ผิว ผ ช ครีม คน หน้า แห้ง ลาย เล็บ เจ ล สี ม่วง ต่อ เล็บ เจ ล ราคา นี เวี ย บํา รุ ง ผิว หน้า รองพื้น เค ที่ ด อ ล ล์ รีวิว sungrace แป้ง ครีม บำรุง ผิว ใน เซ เว่ น คอ ล ลา เจน วัต สัน ดี ไหม รองพื้น ชนิด แป้ง covermark ราคา สิว ผด ที่ คาง ทำ เครา ติ น ราคา เซ รั่ ม นางงาม ใช้ ดี ไหม การ รักษา สิว ผด คอ ล ลา เจน ใน เซ เว่ น ครีม ที่ ให้ ความ ชุ่มชื้น กับ ผิว หน้า ครีม บํา รุ ง หน้า รักษา สิว ครีม บํา รุ ง หน้า วัย 50 เซ รั่ ม รักษา สิว รักษา แผลเป็น จาก สิว ครีม bk ลด รอย สิว รองพื้น ไม่ ดร อป ระหว่าง วัน ครีม ทา หน้า กลางวัน กลางคืน รีวิว รองพื้น tom ford รองพื้น กันแดด ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น สํา ห รับ นักเรียน clarins double serum แท้ vs ปลอม เซ วา เซ รั่ ม ครีม บำรุง หน้า สำหรับ คน เป็น สิว การ บํา รุ ง ผิว กาย รองพื้น นางรำ koh gen do aqua foundation ซื้อ ที่ไหน รอย สิว คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี pantip เลเซอร์ สิว อุด ตัน พร เกษม halfmoon ของ แท้ ครีม บํา รุ ง หน้า รักษา สิว ครีม บำรุง ผิว ก่อน นอน เซ รั่ ม ส มู ท อี เซ รั่ ม ที่ ทํา ให้ หน้า ใส รักษา สิว ราชเทวี รองพื้น cherben foundation แป้ง ตลับ เร ฟ ลอน ส ครับ หน้า เซ เว่ น รองพื้น เอ ส เต้ pantip ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า หน้า แห้ง ท รี ท เม้น ท์ ผม หนา ทํา ให้ ผม มี น้ํา หนัก เงา งาม รองพื้น charleen pantip สิว หายขาด เซ รั่ ม ณั ช ชา ของ แท้ เซ รั่ ม ชา เขียว innisfree รีวิว หา ครีม ทา หน้า ดูแล ผิว ตัว รองพื้น anastasia ครีม ทา ผิว หน้า ยี่ห้อ ไหน ดี ครีม บํา รุ ง หน้า วัย 50 คอ ล ลา เจน ยี่ห้อ ไหน ดี 2563 รองพื้น lena ซื้อ ที่ไหน คอ ล ลา เจน เกาหลี สีชมพู ครีม ทา หน้า 2019 กันแดด ผสม รองพื้น cute press รองพื้น ศรีจันทร์ เจ้า หญิง รีวิว สิว อุด ตัน หัว ปิด คอ ล ลา เจน ตัว ไหน ดี คอ ล ลา เจน ปลา รองพื้น ปี 2020 mille foundation รีวิว ครีม ทา กระชับ รู ขุม ขน jovina มี ขาย ที่ไหน บ้าง อะ บา โลน คอ ล ลา เจน ลด รอย ดํา จาก สิว เร่ง ด่วน รองพื้น it นี เวี ย บํา รุ ง ผิว หน้า คอ ล ลา เจน ดี ที่สุด รองพื้น หน้า ไม่ เทา คอ ล ลา เจน เชียร์ ทำ ผม เก๋ ๆ เซ รั่ ม เซ วา ต่อ เล็บ โพ ลี่ เจ ล ราคา แป้ง รองพื้น 2019 เซ รั่ ม หน้า ใส ถูก และ ดี คอ ล ลา ส ครับ ก ลู ต้า เนื้อ มะขาม pantip วิธี ส ครับ หน้า สิว อุด ตัน หัว เปิด รีวิว ครีม ลด รอย แผลเป็น ส ครับ หน้า เซ เว่ น สิว ฮอร์โมน หาย ตอน ไหน รองพื้น fenty beauty รีวิว รักษา แผลเป็น จาก สิว วิธี ทํา ให้ ผม อ่อน คอ ล ลา เจน ยู มิ โกะ รอง พื้นที่ ใช้ ดี ใน เซ เว่ น ทํา เซ รั่ ม ใช้ เอง แป้ง mac studio fix nc20 รีวิว ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า หน้า มัน ไซ โก โนะ คอ ล ลา เจน ของ แท้ รองพื้น snowgirl เซ รั่ ม ว่า น หางจระเข้ ล อ รี อั ล รองพื้น ท รู แม ท หมัก ผม แห้ง espoir foundation รีวิว บํา รุ ง ผิว หน้า ด้วย ธรรมชาติ ครีม บํา รุ ง ผิว วัย 40 รองพื้น ปกปิด เซ เว่ น ครีม บํา รุ ง ผิว มัน ครีม ลด เลือน ริ้ว รอย ผู้ชาย ลบรอย ดำ รอย ดํา รอย แดง จาก สิว เซ รั่ ม ผม ตรง pantip เป็น สิว ไม่ หาย สัก ที รองพื้น dolce & gabbana pantip สิว หัว ช้าง รักษา ธรรมชาติ รักษา สิว อักเสบ ครีม บํา รุ ง ผิว ออ เร น ทอ ล แป้ง ชิ เช โด้ selfit รองพื้น true match รองพื้น shu uemura pantip แป้ง ผสม รองพื้น ชา แน ล รองพื้น sivanna water base primer รีวิว ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ยี่ห้อ ไหน ดี ที่สุด pantip คอ ล ลา เจน ผิว ขาว จริง ครีม ทา หน้า กลางวัน กลางคืน ดิ ออ ร์ รองพื้น บํา รุ ง หน้า ให้ ชุ่มชื่น ลด รอย สิว เร่ง ด่วน รองพื้น nars ตัว ไหน ดี รองพื้น สํา ห รับ นักเรียน รองพื้น it ครีม กลางคืน สํา ห รับ ผิว แพ้ ง่าย รองพื้น บางเบา งาน ผิว ครีม บํา รุ ง หน้า ผู้ชาย ที่ ดี ที่สุด ครีม บํา รุ ง คน หน้า มัน boom คอ ล ลา เจน ปลาส้ม กํา นั น จุล อร่อย ไหม ครีม บํา รุ ง ให้ ผิว แข็งแรง ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ที่ ดี ที่สุด ครีม ที่ ให้ ความ ชุ่มชื้น กับ ผิว หน้า deesay nian รองพื้น ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ที่ ดี ที่สุด รีวิว ลด รอย สิว ท รี ท เม้น ท์ บํา รุ ง ผม เสีย มาก คอ ล ลี่ พลัส เซ รั่ ม ปิด เกล็ด ผม ยี่ห้อ ไหน ดี ลาย เล็บ เจ ล มือ ขาว รองพื้น ดิ ว อี้ คอ ล ล่า คอ ล ลา เจน รีวิว รองพื้น merrezca แบบ ซอง เซ รั่ ม ล อ รี อั ล ใส่ ผม ครีม ลด เลือน ริ้ว รอย ผู้ชาย เซ รั่ ม น่า ใช้ ครีม บํา รุ ง หน้า ผู้หญิง สูตร หมัก ผม อ โว คา โด คอ ล ลา เจน แบ ล็ คม อ ร์ เซ รั่ ม หน้า ขาว ใส สูตร ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า คอ ล ลา เจน ลด สิว ผิว ขาว innisfree ทับทิม ครีม บํา รุ ง หน้า ราคา ถูก เลเซอร์ สิว อุด ตัน ราชเทวี dior forever undercover รีวิว ครีม ฟักข้าว ทา หน้า ลด รอย ดํา จาก สิว เร่ง ด่วน ท รี ท เม้น ท์ schwarzkopf คอ ล ลา เจน เยล ลี่ แนะ นํา รองพื้น 2019 แก้ สิว ผด สูตร หมัก ผม แห้ง แตก ปลาย สิว คาง เซ รั่ ม บํา รุ ง เส้นผม ยี่ห้อ ไหน ดี คอ ล ลา เจน กับ มะเร็ง รองพื้น chanel ราคา เคาน์เตอร์ เลเซอร์ สิว ไต รีวิว เซ รั่ ม บํา รุ ง ผิว หน้า โอ เรียน ทอ ล พ ริ้น เซ ส บำรุง ผม รองพื้น คน เป็น สิว pantip รองพื้น เด อ ร์ มา คอ ล ชิ ตะ คอ ล ลา เจน ของ ปลอม ครีม บํา รุ ง หน้า ออ แก นิ ค บํา รุ ง ปลาย ผม แห้ง รีวิว เซ รั่ ม เซ รั่ ม หน้า ใส ตัว ไหน ดี รองพื้น ชี เน่ คอ ล ลา เจน ผิว ขาว รักษา สิว ผด ที่ หน้าผาก ส เตี ย รอย ด์ สิว รองพื้น estee รีวิว ครีม ผิว ขาว กระจ่าง ใส tom ford foundation รีวิว คอ ล ลา เจน พัน ทิป guerlain parure gold รีวิว เซ รั่ ม กุหลาบ เล็บ เจ ล ลาย น่า รัก ๆ รองพื้น สํา ห รับ คน หน้า มัน 2019 คอ ล ลา เจน บํา รุ ง กระดูก คอ ล ลา เจน ผง ยี่ห้อ ไหน ดี เซ รั่ ม เอ ส เต้ ราคา รักษา สิว หัว ดํา ดี เซ่ รองพื้น serum หน้า กระจ่าง ใส เป็น สิว อุด ตัน ที่ แก้ม wet n wild coverall cream foundation รีวิว เฮอ ร์ เบิ ล ส ครับ บำรุง ผิว ตัว คอ ล ลา เจน เกาหลี ของ ปลอม รองพื้น esunya รองพื้น แบบ แป้ง banila co รองพื้น laura mercier foundation powder ราคา น้ํา มัน บํา รุ ง หน้า เซ รั่ ม บํา รุ ง ก่อน แต่งหน้า เซ รั่ ม บํา รุ ง เส้นผม ยี่ห้อ ไหน ดี ครีม ฟักข้าว ทา หน้า สิว ส เตี ย รอย ด์ รองพื้น mille โพ นี่ รีวิว ใช้ ครีม บํา รุ ง หน้า อะไร ดี สิว อุด ตัน ที่ แก้ม ครีม โอ เล ย์ เซ รั่ ม กันแดด รองพื้น ไม่ อุด ตัน โลชั่น วิน เซ รั่ ม วิ้ ง ไวท์ ท รี ท เม้น ท์ ผม เสีย ยี่ห้อ ไหน ดี เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม loreal แป้ง amy rose ราคา เซ รั่ ม นางงาม ทา หน้า pantip รองพื้น ขาว สูตร ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า รองพื้น บางเบา ปกปิด ดี รักษา สิว ผด สิว อุด ตัน เซ รั่ ม ใช้ แล้ว หน้า ขาว คอ ล ลา เจน ครีม ช่วย หน้า ใส เฌอ ชม คอ ล ลา เจน รีวิว เซ รั่ ม ดูแล ผิว หน้า รีวิว แป้ง รองพื้น ครีม ทา หน้า ยอด นิยม ครีม บำรุง หน้า สำหรับ ผิว แพ้ ง่าย เซ รั่ ม kiehl's dark spot รีวิว รีวิว คอ ล ลา เจน พัน ทิป ครีม กลางวัน ผู้ชาย สิว อักเสบ ที่ หน้าผาก บํา รุ ง ปลาย ผม แห้ง ครีม ช่วย หน้า กระจ่าง ใส เจ ล หน้า ขาว สิว อุด ตัน สิว ผด ครีม บำรุง ผิว เซ เว่ น รองพื้น sisley รีวิว ลาย เพ้นท์ เล็บ สวย ๆ จ้า ใหม่ คอ ล ลา เจน คู มิ โกะ รักษา สิว ที่ จมูก คอ ล ลา เจน หมอ แซม รักษา แผลเป็น จาก สิว รองพื้น ดิ ว อี้ รองพื้น fit me ใน เซ เว่ น รองพื้น ยิ ป แซง ราคา รองพื้น ใช้ ดี 2019 ท รี ท เม้น ท์ ผม แห้ง เซ รั่ ม รักษา สิว รองพื้น สํา ห รับ รับ ปริญญา คอ ล ลา เจน บํา รุ ง กระดูก สิว ส เต อ รอย คอ ล ลา เจน เกาหลี samsung pharm รองพื้น bb แตงโม รองพื้น face so รีวิว รองพื้น cool caviar รีวิว รีวิว ลด รอย สิว แก้ รอย ดํา จาก สิว รองพื้น เนียน deesay pantip แป้ง ปกปิด รอย สัก สุด ยอด ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า รีวิว รองพื้น clinique หมัก ผม แห้ง เซ รั่ ม v7 bb กับ รองพื้น ชุด ดูแล ผิว หน้า รีวิว คุ ช ชั่ น etude double lasting เซ รั่ ม ผม กัน ความ ร้อน สิว อักเสบ ที่ แก้ม รักษา รอย แดง จาก สิว dior foundation รีวิว เลเซอร์ สิว ไต รองพื้น cosluxe รักษา สิว พร เกษม fit me dewy and smooth รีวิว ยู เซอ ริน รักษา สิว 7 วัน รองพื้น ดี ที่สุด 2019 สิว หิน รักษา อร่อย แปดริ้ว ครีม บํา รุ ง กลางคืน ผู้ชาย สูตร บํา รุ ง ผม เสีย เร่ง ด่วน ผง คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม สำหรับ ผิว แห้ง รีวิว รองพื้น merrezca แบบ ซอง ครีม ช่วย ให้ หน้า ชุ่มชื้น ท รี ท เม้น ท์ ผม หอม นาน บำรุง ผิว ตัว คอ ล ลา เจน พลัส วิ ต อี รองพื้น hi end แป้งฝุ่น fit me กับข้าว ที่ อร่อย ที่สุด สูตร ครีม ทา หน้า รีวิว ครีม ลด รอย สิว ใน วัต สัน ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า แบรนด์ ดัง คอ ล ลา เจน ซิงค์ พลัส ซี รีวิว รองพื้น นา มิ สูตร ใหม่ อ เม ทิ ส ต์ เซ รั่ ม ล อ รี อั ล รองพื้น ท รู แม ท รองพื้น เด อ มา คอ ล ของ แท้ คอ ล ลา เจน collagen maybelline fit me 125 รีวิว รองพื้น lena ซื้อ ที่ไหน ครีม ทา กลางคืน สํา ห รับ คน เป็น สิว รองพื้น เบา ๆ แต่ ปกปิด หมัก ผม ฟู สิว ส เตี ย รอย ด์ รักษา นาน ไหม ต่อ เล็บ pvc ราคา แป้ง ปกปิด รอย สัก แป้ง fit me 109 collagen คือ แป้ง ผสม รองพื้น สํา ห รับ ผิว แห้ง เซ รั่ ม ใน เซ เว่ น เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม หลัง สระ คอ ล ลา ริ ช คอ ล ลา เจน ของ แท้ เซ รั่ ม ก่อน ทํา สี ผม ครีม บํา รุ ง ให้ ผิว แข็งแรง เกลือ ส ครับ ผิว ครีม บำรุง ผิว ขาด น้ำ naara คอ ล ลา เจน สูตร ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า คอ ล ลิ จิ คอ ล ลา เจน ราคา รองพื้น jovina รีวิว พัน ทิป clarins ผิว กาย รองพื้น estee รีวิว เซ รั่ ม innisfree บำรุง ผิว ก่อน นอน รองพื้น เร ฟ ลอน หัว ฟอง น้ํา แป้งแข็ง ผสม รองพื้น ผม ทํา สี บํา รุ ง รองพื้น becca skin love รีวิว รองพื้น ชี ราคา รีวิว รองพื้น maybelline cherben foundation คอ ล ลา เจน เฌอ ชม รองพื้น นางงาม รองพื้น ปกปิด เซ เว่ น รองพื้น ran pantip รองพื้น ปกปิด เซ เว่ น รองพื้น amy รีวิว แป้ง เม ย์ เบ ล ลี น ฟิต มี รองพื้น ปกปิด 2019 รีวิว รองพื้น ดิ ออ ร์ รองพื้น huda beauty รีวิว รองพื้น mille pantip รีวิว รองพื้น mti แป้ง too faced born this way รีวิว แป้ง mac studio fix nc25 รีวิว ครีม บํา รุ ง หน้า แห้ง ผู้ชาย ที่ ใส่ ผม กัน ความ ร้อน เซ รั่ ม สต อ เบ อ รี่ ลด รอย ดํา จาก สิว เร่ง ด่วน กิ ฟ ฟา รี น รองพื้น แท่ง เซ รั่ ม ผัก เป็น สิว ผด เซ รั่ ม เกาหลี เซ เว่ น รีวิว รองพื้น ปกปิด รอย สิว รองพื้น covermark jusme liquid foundation jovina มี ขาย ที่ไหน ครีม กลางคืน กิ ฟ ฟา รี น บํา รุ ง ผม ชาย ลด รอย สิว ที่ หลัง คอ ล ลา เจน แบบ เม็ด ยี่ห้อ ไหน ดี สิว อักเสบ ที่ คาง ไม่มี หัว รองพื้น สำหรับ หน้า แห้ง รองพื้น beautelush รองพื้น บางเบา ปกปิด ดี รองพื้น หน้า ผ่อง ทำ เครา ติ น ราคา ครีม ให้ ผิว แข็งแรง รีวิว ครีม ลด รอย แผลเป็น คอ ล ลา เจน กินเวลา ไหน ดี ที่สุด ใช้ ครีม บํา รุ ง หน้า อะไร ดี รองพื้น นางฟ้า รองพื้น ไม่ อุด ตัน ผิว สิว อักเสบ ที่ หลัง แป้ง amy rose ราคา ส่ง บํา รุ ง หน้า ให้ แข็งแรง รองพื้น ลบรอย สิว สิว เป็น ไต ไม่มี หัว ทา รองพื้น ไม่ ให้ เป็น คราบ คอ ล ลา เจน หมอ แซม พัน ทิป สิว อุด ตัน ที่ คาง ไม่มี หัว ครีม บํา รุ ง ผิว ก่อน นอน เซ รั่ ม ลา โร ช สูตร ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า รองพื้น คุ ช ชั่ น แบบ ซอง รองพื้น สาว ผิว แทน ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ไม่มี แอลกอฮอล์ pantip innisfree ทับทิม แป้ง zhe ใช้ ดี ไหม แป้ง ไม่ ผสม รองพื้น ยี่ห้อ ไหน ดี ท รี ท เม้น ท์ บํา รุ ง ผม แห้ง รองพื้น บ็อบ บี้ บ ราว น์ ดี ไหม รองพื้น เร ฟ ลอน เบอร์ 200 รีวิว รองพื้น เด อ ร์ มา คอ ล รีวิว แป้ง kate zero รีวิว เซ รั่ ม ลด ริ้ว รอย กระชับ รู ขุม ขน ครีม บํา รุ ง กลางคืน ผู้ชาย รักษา รอย ดํา จาก สิว shu uemura unlimited foundation รีวิว 754 คู มิ โกะ คอ ล ลา เจน ของ ปลอม ลาย เล็บ เจ ล สี ม่วง ยา ลด รอย แผลเป็น ver 88 รองพื้น dior ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า คอ ล ลา เจน ถูก และ ดี เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม กลิ่น หอม ครีม รักษา ฝ้า ที่ ผ่าน อย สิว ผด ที่ หน้าผาก คอ ล ลา เจน บาย วัต สัน รีวิว green tea seed serum รีวิว ครีม ทา หน้า เนียน คอ ล ลา เจน พิศ มัย อ อย บํา รุ ง ผม ใน เซ เว่ น ครีม ผิว ขาด น้ำ nyx stay matte but not flat powder foundation รีวิว lancome teint idole ultra wear foundation รีวิว รักแร้ นางงาม รองพื้น ศรีจันทร์ ใช้ ดี ไหม เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า แห้ง เซ รั่ ม รักษา สิว ที่ ดี ที่สุด รองพื้น คน ผิว มัน คอ ล ลา เจน ดูด ซึม ดี ที่สุด รองพื้น ปิด รอย แตก ลาย เจ ล ลด รอย สิว รองพื้น ผิว สวย 2020 รองพื้น ชา แน ล รีวิว แป้ง zhe มี ขาย ที่ไหน บ้าง รองพื้น ของ เร ฟ ลอน หน้า แห้ง ขาด ความ ชุ่มชื้น เซ รั่ ม โล แลน สี เขียว คอ ล ลา เจน เยล ลี่ หลัง เป็น สิว ครีม บํา รุ ง หน้า ให้ แข็งแรง ครีม ช่วย ให้ หน้า กระจ่าง ใส คอ ล ลา เจน เน ส เล่ รักษา สิว หิน รองพื้น revlon ฝา ใส ฝา ดำ รักษา รอย สิว ครีม กลางวัน ใช้ ดี รองพื้น หน้า เงา halfmoon โร จู คิ ส ไวท์ พอ ร์ เล ส คอ ล ลา เจน บำรุง ผิว หน้า รองพื้น beauty cottage ล อ รี อั ล รองพื้น ตัว ใหม่ เซ รั่ ม นางงาม ทา หน้า รีวิว รองพื้น นางงาม nars long wear foundation รีวิว ipsa รองพื้น หน้า แห้ง ขาด ความ ชุ่มชื้น คอ ล ลา เจน ไตร เป ป ไท ด์ คือ ครีม ให้ ผิว แข็งแรง บํา รุ ง ผม ด ก ดํา ครีม บํา รุ ง คน หน้า มัน รองพื้น ขาว สุด ยอด ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า รองพื้น ter ซื้อ ที่ไหน คอ ล ลา เจน คู มิ โกะ รักษา รอย สิว รอย ดํา รองพื้น hi end เซ รั่ ม q double serum อร่อย มหาชัย รองพื้น lucia eveandboy รองพื้น laura mercier candleglow รีวิว ม อย เจอร์ ไร เซอร์ เป็น สิว รอง พื้นที่ ใช้ ดี ใน เซ เว่ น รองพื้น beauty cottage ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ผิว มัน รีวิว แป้ง kate the base zero รักษา รอย แดง แป้ง giorgio armani คอ ล ล่า ซิงค์ พลัส ซี pantip รองพื้น เบบี้ เกิ ล พัน ทิป รองพื้น เนียน deesay รีวิว รองพื้น ดี เซ่ pantip รองพื้น shu uemura pantip เซ รั่ ม สำหรับ ผิว แห้ง คอ ล ลิ จิ คอ ล ลา เจน ดี ไหม ครีม บํา รุ ง หน้า คน แพ้ ง่าย ครีม ทา หน้า ให้ ชุ่มชื่น เซ รั่ ม แก้ ผม เสีย รีวิว คุ ช ชั่ น etude double lasting แอ ม เว ย์ ครีม บํา รุ ง หน้า บํา รุ ง ผิว หน้า ขาว ใส เซ รั่ ม มะหาด หน้า ใส รีวิว รองพื้น ปกปิด ดี เซ รั่ ม ช่วย หน้า ใส รักษา สิว ให้ หายขาด ด้วย ตัว เอง รีวิว รองพื้น ipsa foundation ultimate คอ ล ลา เจน หมอ แซม พัน ทิป ครีม กลางวัน ผู้ชาย บำรุง หน้า เกาหลี รองพื้น revlon แท้ ปลอม รองพื้น the face shop รีวิว ครีม บำรุง หน้า สำหรับ ผู้ชาย ลาย เพ้ น เล็บ เจ ล แป้ง chanel vitalumiere compact douceur รีวิว เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า แห้ง กระชับ รู ขุม ขน เซ เว่ น ครีม บํา รุ ง หน้า ขาว ใส สํา ห รับ ผิว แพ้ ง่าย คอ ล ลา เจน โกลด์ สูตร หมัก ผม ร่วง เสีย เครื่อง สํา อา ง zhe เครา ติ น ผม ตรง ยี่ห้อ ไหน ดี รองพื้น กิ ฟ ฟา รี น คริสตัล ลี น ทํา ผม เพื่อนเจ้าสาว ทํา เอง make up forever ราคา อ อย ล์ ใส่ ผม pantip รองพื้น ชี ราคา พัน ดารา คอ ล ลา เจน คอ ล ลา เจน ผิว ขาว ส ครับ ก ลู ต้า เนื้อ มะขาม ลาย เล็บ เจ ล สวย ๆ 2019 สีชมพู kanebo the cream foundation รีวิว เซ รั่ ม ใส่ ผม โอ เรียน ทอ ล หมัก ผม ด้วย ท รี ท เม้น ท์ ใช้ ครีม บํา รุ ง หน้า ตัว ไหน ดี รองพื้น ดี เซ่ เนียน ครีม บํา รุ ง ผิว ชาย มัด ผม ไป ทำงาน eity eight liquid foundation กํา จัด สิว หัว ดํา collagen เกาหลี เซ รั่ ม บํา รุ ง หน้า ถูก และ ดี คอ ล ลา เจน ที่ ดี ที่สุด ใน เซ เว่ น สิว ส เต อ รอย เซ รั่ ม นางงาม ณ วั ฒ น์ ดี ไหม เซ รั่ ม พอ น ด์ เซ รั่ ม ซิ ต ร้า collagen peptide คือ คอ ล ลา ริ ช คอ ล ลา เจน guerlain parure gold รีวิว aesop parsley seed serum รีวิว รองพื้น mti ซื้อ ที่ไหน เชน ธ นา คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม สต อ เบ อ รี่ รองพื้น deesay nian รีวิว pantip คู มิ โกะ คอ ล ลา เจน รีวิว คอ ล ลา เจน ที่ ดี ที่สุด pantip ครีม บํา รุ ง คน หน้า มัน รองพื้น ของ กิ ฟ ฟา รี น ทํา ผม เพื่อนเจ้าสาว ทํา เอง คอ ล ลา เจน boom ราคา รองพื้น mac เซ รั่ ม ณั ช ชา รีวิว pantip รองพื้น รัน รีวิว คอ ล ลี่ คอ ล ลา เจน นารา คอ ล ลา เจน แป้ง ผสม รองพื้น คือ ชิ ตะ คอ ล ลา เจน รีวิว แนะนำ ครีม บำรุง ผิว คอ ล ลา เจน ควร กินเวลา ไหน เซ รั่ ม q ยา ลด รอย ดํา จาก สิว รองพื้น ใน วัต สัน 2020 ครีม ทา หน้า ผู้ชาย ลด สิว ต่อ เล็บ เจ ล สวย ๆ banila co รองพื้น ท รี ท เม้น ผม สวย dior ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า รองพื้น ล อ รี อั ล ราคา เซ รั่ ม ณั ช ชา ปลอม รองพื้น ฉ่ำ รองพื้น ผิว แห้ง pantip 2018 รองพื้น mille pantip เซ รั่ ม บํา รุ ง ผม เครา ติ น รองพื้น งาน ผิว สวย รองพื้น rmk ฟอง น้ํา nee cara รีวิว สิว อุด ตัน สิว ผด รีวิว รองพื้น shu unlimited ครีม บำรุง ผิว หน้า แพ้ ง่าย ครีม บํา รุ ง หน้า แบรนด์ ไหน ดี คอ ล ลา เจน สีชมพู บํา รุ ง ผม ล อ รี อั ล nivea luminous 630 รีวิว pantip แป้ง ไม่ ผสม รองพื้น คุม มัน รองพื้น เน้น ปกปิด สิว ไม่มี หัว รักษา รีวิว รองพื้น mille เอ โอ ว่า คอ ล ลา เจน รอง พื้นที่ ช่าง แต่งหน้า ใช้ กัน รอย สิว แค ล ซี่ คอ ล ลา เจน รองพื้น กัน น้ำ pantip ลาย เล็บ เจ ล 2019 jovina ซื้อ ที่ไหน ครีม บำรุง หน้า ลด สิว รักษา สิว หน้าผาก ผม แห้ง แตก ปลาย มาก เลเซอร์ สิว อุด ตัน ราชเทวี เด อ เอ้ คอ ล ลา เจน นุ่ม สลวย ที่ ทา รองพื้น สิว ยีสต์ รีวิว รองพื้น พระจันทร์ ครีม ทา หน้า เนียน ใส รองพื้น ราคา ถูก และ ดี ครีม ให้ ความ ชุ่มชื่น ผิว มัน เอ โอ ว่า คอ ล ลา เจน ดี ไหม แป้ง ผสม รองพื้น สํา ห รับ ผิว แห้ง สิว ที่ ตัว ม อย เจอร์ ไร เซอร์ รักษา สิว สาเหตุ ของ สิว เครา ติ น ไม่ ต้อง ล้าง ออก หมัก ผม ให้ มี น้ํา หนัก เงา งาม ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ขาว เซ เว่ น เพียว ริ ก้า ด รา ก้อน บ ลัด รีวิว แค ล ซี่ คอ ล ลา เจน บํา รุ ง ผม เสีย เซ เว่ น คอ ล ลา ริ ช คอ ล ลา เจน ของ แท้ เซ รั่ ม เห็ด เซ รั่ ม บำรุง ผม ใน เซ เว่ น รอย แดง จาก สิว กี่ วัน หาย รองพื้น innisfree my foundation pantip รีวิว รองพื้น เม เบ อ ลี น fit me คอ ล ลา เจน อ อย บํา รุ ง ผม ยี่ห้อ ไหน ดี dior forever foundation รีวิว สูตร หมัก ผม นิ่ม บํา รุ ง ผม ยืด รองพื้น chanel les beiges รีวิว เซ รั่ ม ลด ความ มัน บน ใบหน้า ครีม บํา รุ ง ผิว หน้า ให้ ความ ชุ่มชื้น เซ รั่ ม ลด รอย ดํา จาก สิว รองพื้น กับ กันแดด ทา ตัว ไหน ก่อน อ อย บํา รุ ง ผม ใน เซ เว่ น
      hiruscar แต้ม สิว| ส ครับ ผิว ก ลู ต้า เนื้อ มะขาม| ครีม ที่ ทํา ให้ หน้า ขาว ใส| ที่ ต่อ เล็บ| ส ครับ แบบ ไหน ดี| รีวิว ครีม ลด รอย ดำ| ครีม ซอง หน้า ขาว ใน เซ เว่ น| ครีม ทา ลบรอย ดํา| ลด รอย แดง สิว เร่ง ด่วน| clarins double serum 50ml ราคา king power| ส ครับ ก ลู ต้า เนื้อ มะขาม วิธี ใช้| เซ รั่ ม ทอง คํา vanda| ครีม หน้า ขาว ใส วัต สัน| ท รู ส เลน คอ ฟ ฟี่ พลัส คอ ล ลา เจน| ลาย เล็บ เจ ล ปลาย ขาว| ลด สิว จุด ด่าง ดํา| รีวิว เฮอ ร์ เบิ ล ส ครับ| แก้ ฝ้า ยู เซอ ริน| bio oil ลด รอย สิว| ทํา เล็บ เจ ล ลาย สวย ๆ| ครีม คิว เพรส รักษา ฝ้า| เซ รั่ ม ลด รอย ดํา รอย แดง| เซ รั่ ม ลํา ไย รีวิว| ส ครับ ผิว ยี่ห้อ ไหน ดี 2018| ทํา แบรนด์ ส ครับ ผิว ขาว| ครีม ขมิ้น แก้ ฝ้า| เจ ล ทา รอย สิว| ลด รอย แผล สิว| collagen ตัว ไหน ดี pantip| ครีม รักษา ฝ้า วัต สัน| เล็บ สั้น ต่อ เล็บ ดี ไหม| เซ รั่ ม ดอก กุหลาบ| อิ จิ คอ ล ลา เจน| พิ ก โบ ทา นิ ค เซ รั่ ม| ยา ทา แผล จาก สิว| เพียว ริ ก้า ลด รอย ดํา| คอ ล ลา เจน naara ราคา| เซ รั่ ม มา นา| เลเซอร์ ลด สิว| clarins double serum ปลอม pantip| เป็น สิว เรื้อรัง รักษา ที่ไหน ดี| เซ รั่ ม labmade pantip| คอ ล ลา เจน ไฮ โดร ไล ซ์ คือ| รีวิว เซ รั่ ม เม อ ซี่| ลด รอย สิว ภายใน 7 วัน| caudalie เซ รั่ ม| วิธี ส ครับ ผิว ด้วย มะขาม| ห ลุ่ม สิว| mederma ครีม| ครีม ซอง เซ เว่ น ใช้ แล้ว หน้า ขาว| ชู กะ คอ ล ลา เจน เซ รั่ ม| ครีม แก้ ฝ้า กระ ใน เซ เว่ น| เซ รั่ ม ลด รอย สิว ที่ ดี ที่สุด| คอ ล ลา เจน กระแต ดี ไหม| สี ดา เพ อ ร์ เฟ ค แอนตี้ เอ จ จิ้ ง เซ รั่ ม| ลาย เล็บ เจ ล คิ ต ตี้| ครีม ยี่ห้อ ไหน ใช้ แล้ว หน้า ขาว| วิ ส ท ร้า คอ ล ลา เจน ราคา| ลด รอย ดํา จาก สิว ที่ หลัง| collagen ของ เชน| ยา รักษา รอย ดํา จาก สิว เร็ว ที่สุด| ยู เซอ ริน แก้ สิว| ท รี ท เม้น ท์ รอย สิว| mederma สรรพคุณ|